Witaj, Gość
Musisz się zarejestrować przed napisaniem posta.

Login/Adres e-mail:
  

Hasło
  





Szukaj na forum

(Zaawansowane szukanie)

Statystyki
» Użytkownicy: 66
» Najnowszy użytkownik: anet93
» Wątków na forum: 29
» Postów na forum: 32

Pełne statystyki

Użytkownicy online
Aktualnie jest 4 użytkowników online.
» 0 Użytkownik(ów) | 4 Gość(i)

Ostatnie wątki
Osoba do masażu.
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: skull
10-12-2018, 12:52 PM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 17
Odc.L, prawe kolano i bio...
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: C21dragon
09-02-2018, 10:09 PM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 85
Praca licencjacka
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: Paulina_1072
05-21-2018, 10:51 AM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 334
Pomóżcie proszę w pracy l...
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: C21dragon
05-01-2018, 06:54 PM
» Odpowiedzi: 2
» Wyświetleń: 478
Protokół
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: adz1512
01-02-2018, 11:18 AM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 325
Rehabilitacja stawu skoko...
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: pati95nt
11-13-2017, 12:16 PM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 457
PNF
Forum: Pytania i odpowiedzi
Ostatni post: Marysia123
10-21-2017, 09:42 AM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 279
Kriolezja - nowość w dzie...
Forum: Nowości ze świata medycyny
Ostatni post: pawelbotor
09-14-2017, 03:57 PM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 709
Cylinder
Forum: FDM (Fascial Distortion Model)
Ostatni post: alkaok
06-18-2017, 09:20 AM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 533
NEUROFIZJOLOGIA EGZAMIN Z...
Forum: Neurofizjologia
Ostatni post: Daga
06-07-2017, 12:00 PM
» Odpowiedzi: 0
» Wyświetleń: 526

 
  Dydaktyka (opracowane tematy ćwiczenia 1-4) - dr Tadeusz Niebudek
Napisane przez: Irko - 05-07-2017, 01:41 PM - Forum: Dydaktyka - Brak odpowiedzi

ĆWICZENIE 1

DYDAKTYKA – to termin pochodzenia greckiego (didasco – uczę, nauczam, didasskolos - nauczyciel), termin ten do nauk pedagogicznych wprowadził w 1657 Jan Amos Komenski w jednym ze swoich dzieł i wyjaśnił, że dydaktyka to sztuka nauczania wszystkiego i wszystkich.

Gagne (1977) – dydaktyka rozumiana jako sztuka nauczania to sztuka instrumentalna, która zrywa z receptami, formułami i algorytmami. Wymaga improwizacji, spontaniczności, wyczucia formy, stylu, tempa oraz rytmu. Nauczyciel to osoba, która „uprawia” sztukę nauczania z talentem pedagogicznym, ma zdolności porozumiewania się z uczniami, wyczucia trudności, na które napotykają, a także potrafi – w sobie tylko wiadomy sposób – odkryć i rozwinąć głęboko nieraz ukryte szczególne uzdolnienia wychowanków. /sztuka!!!/

DYDAKTYKA – współcześnie – dziedzina nauki o nauczaniu i uczeniu się.

DYDAKTYKA  - wg Arends – nauka nauczania jest procesem ustawicznego rozwoju nie ograniczonym z jednej strony data pierwszego wykładu z metodyki, z drugiej data otrzymania świadectwa uprawniającego do nauczania. Dydaktyka jest zatem dziedzina naukową, w której trzeba stale dociekać prawidłowości w dążeniu do obiektywnego, uzasadnionego i uporządkowanego poznania procesów kształcenia ludzi. /nauka!!!/

Nauczyciele powinni nie tylko być dydaktykami, ale również mieć dydaktyczną wiedzę.

DYDAKYKA OGÓLNA – zajmuje się 3 podstawowymi sferami kształcenia (zajmuje się wszystkimi sferami kształcenia):
- sferą psychomotoryczna (ruchową) - ręka
- sferą poznawczą (umysłową) - głowa
- sferą emocjonalną (uczuciową) – serce.
Dydaktyka ogólna jest dziedzina spośród nauk pedagogicznych, która zajmuje się ogólnym kształceniem ludzi. Kształcenie to obejmuje zarówno sferę poznawczą (myślenie, rozumowanie, wiedza), jak i sferę emocjonalna (postawy, przekonania, wartości) oraz sferę psychomotoryczną (czynności ruchowe, umiejętności, sprawności).

SFERY KSZTAŁCENIA:
- poznawcza – wiadomości, zrozumienie, zastosowanie, analiza, synteza, ocena
- emocjonalna – percepcja, reagowanie, wartościowanie, organizowanie, charakteryzowanie
- psychomotoryczna – odruchy, ruchy elementarne, umiejętności percepcyjne, sprawności fizyczne, czynności ruchowe, komunikowanie się bezsłowne.

DYDAKTYKA SZCZEGÓŁOWA –jest teorią nauczania wybranych dziedzin wiedzy, zajmuje się określonym zakresem kształcenia np. dydaktyka wychowania fizycznego – kształceniem psychomotorycznym człowieka, a dydaktyka języków obcych kształceniem z zakresie różnych obcych języków.

DYDAKTYKA PRZEDMIOTOWA – jest bardziej szczegółowa od dydaktyki szczegółowej, zakres wiedzy zamyka się w jednym przedmiocie szkolnym lub jego części, czyli metodyki np. nauczania narciarstwa czy nauczania gry w tenisa.

DYDAKTYKA WYCHOWANIA FIZYCZNEGO – jest to dział pedagogiki wychowania fizycznego i sportu, skoncentrowany na problemach uczenia się i nauczania w sporcie i poprzez sport, zajmujący się teoretycznymi podstawami, uwarunkowaniami, strukturami, czynnikami, efektami oraz wybranymi aspektami działań ruchowych człowieka. /Rothig 1983/ 
Dydaktyka wychowania fizycznego to intencjonalne i świadome doskonalenie przede wszystkim sfery psychomotorycznej, jak również poznawczej i emocjonalnej.

Dydaktyka obejmuje 2 grupy nauk:
- nauki syntetyczne – nauki opisujące świat
- nauki dynamiczne.

10 ZASAD WSPÓŁCZESNEJ DYDAKTYKI:
- patrzeć właściwie na dziecko jako istotę odrębna i posiadającą bogate życie wewnętrzne
- mobilizować aktywność dziecka
- pobudzać je i rozwijać, a nie nauczać
- uwzględniać głębsze zainteresowania dziecka
- angażować je do pełnego życia
- stwarzać z klasy społeczność dziecięcą
- łączyć aktywność ruchową z pracą umysłową
- rozwijać zdolności twórcze
- indywidualizować wg właściwej każdemu miary
- zastępować karność zewnętrzną wolnością wewnętrzną.

WYKSZTAŁCENIE – określenie poziomu ukończenia etapu wykształcenia.

KSZTAŁCENIE – odbieranie, przekształcanie i zapamiętywanie (odtwarzanie), (uczyć się i nauczać).

GŁÓWNE KONCEPCJE DYDAKTYCZNE:
1. TEORIA MATERIALIZMU DYDAKTYCZNEGO – celem podstawowym nauczania jest danie uczniom jak największej liczby wiadomości, a więc nauczanie wszystkiego, wiedza bardzo obszerna, pamięciowe przyswajanie treści (zmysły – pewne źródło wiedzy niezawodnej), (nauczanie – szkoła tradycyjna)
2. TEORIA FORMALIZMU DYDAKTYCZNEGO – celem podstawowym nauczania jest danie uczniom uniwersalnego narzędzia poznawczego, gwarantującego niezawodne poznanie prawdy; tym narzędziem jest rozum wyposażony w metody filozofii praktycznej (rozum – wiarygodne źródło prawdy), (uczenie się – szkoła aktywna)
3. TEORIA UTYLITARYZMU DYDAKTYCZNEGO – prawdziwe jest to co użyteczne i skuteczne w działaniu; celem podstawowym nauczania jest swobodny rozwój zainteresowań dziecka do czego nauczyciel powinien się przystosować (dziecko w centrum zainteresowań – aktywne działanie), (nauczanie – uczenie się – szkoła współczesna)
4. TEORIA MATERIALIZMU FUNKCJONALNEGO – droga do prawdy prowadzi od żywego postrzegania do abstrakcyjnej myśli i od niej do praktycznej weryfikacji; celem podstawowym nauczania jest łączenie opanowanej treści z rozwojem intelektualnym i kształtowaniem umiejętności działań praktycznych; nauczanie musi obejmować wszystkie składniki łącznie, jako że są one elementami jednolitego, pełnego aktu poznawczego (zmysł, rozum, praktyka).



ĆWICZENIE 2

MOTORYCZNOŚĆ –  to całokształt przejawów, możliwości i potrzeb ruchowych człowieka, inaczej – sferę ruchowej aktywności; czyli to wszystko, co dotyczy poruszania się człowieka w przestrzeni na skutek zmian położenia całego ciała lub poszczególnych jego części względem siebie. Charakterystyczną cecha motoryki jest ruchliwość, czyli poziom wrażliwości na bodźce kinestetyczne lub skłonność do wyrażania stanów aktywności ruchem uzewnętrznionym, istnieją dwie postacie ruchliwości – hiperkinetyczna i hipokinetyczna.

ZDOLNOŚĆ MOTORYCZNA – to kompleks predyspozycji zintegrowanych wspólnym, dominującym położeniem biologicznym i ruchowym, ukształtowanym przez czynniki genetyczne i środowiskowe oraz pozostających we wzajemnych interakcjach; wraz z umiejętnościami ruchowymi tworzą potencjalna stronę motoryczności, warunkując stan gotowości organizmu do efektywnego wykonania różnego typu zadań ruchowych; charakteryzują złożony system uwarunkowań, tworzący zintegrowany zbiór elementów i stosunków pomiędzy nimi wyznaczających możliwości działania ruchowego i decydujących o efektywności motorycznej.

STRUKTURA ZDOLNOŚCI MOTORYCZNYCH:
- energetyczne (kondycyjne) – determinowane przez procesy energetyczno-metaboliczne i motywacyjne (siła, szybkość, wytrzymałość)
- informacyjne (koordynacyjne) – determinowane przez procesy sterująco-regulujące i kognitywne (zwinność, gibkość)
- hybrydowe (kompleksowe) – determinowane czynnikami obu wcześniej wymienionych grup, ale bez wyraźnej dominanty (dwojakość), (równowaga, rytmizacja, różnicowanie napięć mięśniowych, orientacja w przestrzeni, szybkość reakcji).

STRUKTURA MOTORYCZNOŚCI WG SZOPY
- sfera potencjalna – odzwierciedla możliwości wewnętrzne, czyli predyspozycje, zdolności i umiejętności ruchowe
- sfera efektywna – zalicza się tu rezultaty działań ruchowych człowieka, a więc stopień przejawiania się strony potencjalnej w konkretnych ruchach, wyróżnia się tutaj dwa piętra: typowe efekty motoryczne i zalecane testy.

ZDOLNOŚCI MOTORYCZNE WPŁYWAJĄCE NA PRZEBIEG PSYCHOMOTORYCZNEGO KSZTAŁCENIA:

SIŁA – zdolność człowieka do pokonywania oporów.

WYTRZYMAŁOŚĆ –  zdolność wyzwalania siły w dłuższych jednostkach czasu.

SZYBKOŚĆ – zdolność do szybkiej reakcji na bodziec, zdolność do szybkich ruchów, zdolność lokomocji.
- zdolność do szybkiej reakcji na bodziec – jest możliwością szybkościową człowieka, uwarunkowana genetycznie (np. reagowanie na cios przeciwnika w sportach walki)
- zdolność do szybkich ruchów – określa możliwości organizmu w zakresie przemieszczania całego ciała lub jego części w przestrzeni w jak najkrótszym czasie, zasadniczymi elementami są tutaj podłoże energetyczne i szybkość skurczu mięśnia (np. skoki, rzuty)
- zdolność do szybkiej lokomocji – podlega uczeniu się i wpływom środowiskowym, zależy od siły i techniki ruchu (np. u pływaka pokonywanie oporów wody).

KOORDYNACJA RUCHÓW – to przyporządkowanie ruchów określonemu celowi; to takie uporządkowanie ruchów, które umożliwi wykonanie motorycznego zadania, cechy koordynacyjne pozwalają ujawnić się potencjalnym możliwościom w konkretnym sportowym działaniu, koordynacje można nazywać inteligencją ruchową.

DEFINICJE WG HIRTZA:

RÓWNOWAGA – utrzymanie pozycji ciała (równowaga statyczna) oraz zachowanie lub odzyskanie tego stanu (równowaga dynamiczna) w czasie czynności ruchowej albo po jej wykonaniu.

RYTMIZACJA – poczucie rytmu, zdolność odtwarzania rytmu, dobór właściwego tempa dla realizacji zadania sportowego; to koordynacja ruchów w czasie; to podstawowa predyspozycja do wykonania ruchu zgodnie z zamierzeniem i realizacją danego zadania.

ORIENTACJA W PRZESTRZENI – szybkość lokalizacji własnego miejsca; umiejętność i kontrola ułożenia swojego ciała w przestrzeni względem parametrów.

RÓŻNICOWANIE NAPIĘĆ MIĘŚNIOWYCH – to zdolność do odpowiedniego napinania i rozluźniania mięśni w danej sytuacji; ekonomizacja ruchów, czyli używanie do czynności ruchowej tylko tych mięśni i z taką siłą, które są konieczne do wykonania czynności; umiejętność wykonania precyzyjnych ruchów kształtowana przez doświadczenia.

SZYBKOŚĆ REAKCJI – to predyspozycja do błyskawicznej reakcji na bodziec.

DEFINICJE WG MEINELA I SCHNABLA

ZDOLNOŚĆ STEROWANIA RUCHAMI – jest to możliwość związana z tworzeniem umysłowym programów działania; podstawą zdolności sterowania ruchami jest sprawny system decyzyjny, a więc centralny i obwodowy system nerwowy; jest to tworzenie umysłowego programu działania.

ZDOLNOŚĆ PRZESTAWIANIA I DOSTOSOWANIA DO ZMIENNYCH WARUNKÓW OTOCZENIA – przystosowanie ruchowe do zmieniających się warunków; wymaga względnie szybkiego przejścia od jednego programu umysłowego czynności do drugiego; wyróżniamy trzy stopnie zdolności regulacji ruchów:
- przystosowanie ruchów do zmieniającej się sytuacji
- przystosowanie ruchów do zmieniającej się sytuacji pod presja czasu
- przystosowanie ruchów do zmieniającej się sytuacji pod presją zachowań przeciwnika.

ZDOLNOŚĆ UCZENIA SIĘ MOTORYCZNEGO – zdolność do uczenia się nowych czynności ruchowych; pojętność ruchowa; zdolność do koordynowania ruchów zgodnie z nieznanym dotąd zadaniem; w uczeniu się ważna jest sprawność centralnego układu nerwowego, pamięć, szybkość przyswajania, dokładność i trwałość zapamiętywania.

POZIOMY KOORDYNACJI RUCHOWEJ:

Możliwości koordynacyjne określane są przez: 
- dokładność
- czas
- zmienność warunków.

I – zdolność do sterowania prostych czynności bez ograniczeń czasowych i bez zmieniających się warunków
II – zdolność do sterowania prostych czynności przy ograniczeniach czasowych i bez zmieniających się warunków
III – zdolność do sterowania prostych czynności bez ograniczeniach czasowych i przy zmieniających się warunkach
IV - zdolność do sterowania złożonych czynności przy ograniczeniach czasowych i przy zmieniających się warunkach.

I – dokładność
II – dokładność i szybkość
III – dokładność i zmienność
IV – dokładność i zmienność i szybkość.

KOORDYNACJA RUCHÓW JAKO ELEMENT SZKOLNEGO WYCHOWANIA FIZYCZNEGO

INTELIGENCJA – to ogólna zdolność do rozwiązywania problemów.

INTELIGENCJA RUCHOWA – możliwość efektywnego wykonywania nowego ruchu na bazie posiadanych doświadczeń; duży zasób umiejętności ruchowych i zdolność wykorzystywania go dla rozwiązywania zadań ruchowych.



ĆWICZENIE 3

UCZENIE SIĘ:

WG GALLOWAYA – (w ujęciu pedagogicznym) – uczenie się to względnie trwała zmiana w tendencji do zachowywania się w pewien sposób, która to zmiana jest wynikiem ćwiczenia połączonego ze wzmocnieniem.

WG WŁODARSKI I MATCZAK – (w ujęciu psychologicznym) – uczenie się ma miejsce wtedy, gdy w procesie indywidualnych doświadczeń u jednostki zachodzą względnie trwałe zmiany w zachowaniu.

WG BALLEY – uczenie się to proces prowadzący do względnie trwałych modyfikacji zachowania motorycznego jednostki w wyniku jej uprzednich doświadczeń.

WG SZEWCZYK – uczenie się to świadoma, zamierzona działalność ludzka.

WG OKOŃ – uczenie się jest procesem w toku którego na podstawie doświadczenia, poznania i ćwiczenia powstają nowe formy zachowania się i działania lub ulegają zmianom formy wcześniej nabyte.

UCZENIE SIĘ CZYNNOŚCI RUCHOWYCH – to zmysłowe odbieranie otoczenia i przetwarzanie umysłowe informacji dotyczącej nieznanej dotąd czynności ruchowej, a następnie wykonywanie czynności za pomocą systemu motorycznego oraz sprawdzanie skuteczności tej czynności w różnych sytuacjach otoczenia.

SKUTECZNOŚĆ UCZENIA SIĘ ZALEŻY OD:
- ucznia – jego zdolności, cech, temperamentu, inteligencji, osobowości, motywacji
- nauczyciela – jego zdolności przywódczych, pracowitości, zdolności inspiracji
- czynników zmiennych dla procesu uczenia się
- warunków uczenia się – sale, sprzęt, warunki organizacyjne.

NAUCZNIE:

WG CZABAŃSKI – (w ujęciu pedagogicznym) – nauczanie to zarówno czynności podejmowane przez nauczyciela, ale i proces, którego celem jest zmiana zachowania się ucznia w rezultacie współdziałania nauczyciela.

WG WŁODARSKI I MATCZAK – nauczanie to przede wszystkim organizowanie aktywności ucznia – wychowanka z myślą o przyswojeniu przez niego określonych wiadomości i umiejętności, wykształceniu postaw wobec świata i ludzi.

WG POMYKAŁO – nauczanie oznacza specyficzne działania podejmowane przez jedne osoby w tym celu, by inni przyswoili jakieś wiadomości lub umiejętności, podnosili poziom swego wykształcenia, uzyskali pożądane osiągnięcia rozwojowe.

WG OKOŃ – (w ujęciu psychologicznym) – nauczanie to planowa i systematyczna praca nauczyciela z uczniami, polegająca na wywołaniu i utrwalaniu zmian w ich dyspozycjach oraz postępowaniu całej osobowości; nauczanie ma miejsce pod wpływem uczenia się oraz opanowania wiedzy, przeżywania wartości i własnej działalności praktycznej.

NAUCZANIE CZYNNOŚCI RUCHOWYCH – to wymiana informacji między nauczycielem a uczniem; rezultatem tej wymiany są względnie trwałe zmiany w zachowaniu się ruchowym ucznia.

DOJRZEWANIE MOTORYCZNE – zmiany motorycznego zachowania, zachodzące pod wpływem programu genetycznego.

UCZENIE SIĘ MOTORYCZNE – zmiany zachodzące w wyniku osobistych doświadczeń, zależy od środowiska człowieka.

ZWIĄZEK UCZENIA SIĘ Z DOJRZEWANIEM DOTYCZY:
- zmian w organizmie powstałych wyłącznie jako skutek procesu dojrzewania
- zmian będących wynikiem łącznego nakładania się wpływów procesu dojrzewania i uczenia się, np. chodzenie, opanowanie języka
- zmian, których wyłączną przyczyną jest uczenie się, np. gra w piłkę.
*proces dojrzewania i uczenia się ma wpływ na zmiany i doskonalenie motoryki; procesy te przeplatają się i jedno warunkuje drugie
*proces dojrzewania motorycznego jest uwarunkowany genetycznie, i w związku z tym nauczyciel ma ograniczony wpływ na ten proces
*proces uczenia się zależy od środowiska człowieka; nauczyciel ma wpływ na ten proces gdyż uczenie się polega na zbieraniu indywidualnych doświadczeń przez ucznia
*obok stymulacji dojrzewania przez ćwiczenia obowiązkiem nauczyciela jest stymulacja uczenia się przez nauczanie.

UCZENIE SIĘ W UJĘCIU POZNAWCZYM:

PODEJŚCIE KONEKSJONISTYCZNE – zmierza do poznania systematycznych zależności między określonymi bodźcami środowiskowymi a reakcjami organizmu w trakcie uczenia się; obserwowane zdarzenia bodźcowe prowadzą do zmian w organizmie, które powodują obserwowane reakcje; jeśli podam i powtórzę treści dostępne dla wszystkich to uczniowie to zapamiętają; wielokrotność powtarzania obniża poziom nauczania ze względu na powszechność nauki i dostępność dla każdego, tak aby każdy zapamiętał treści.

PODEJŚCIE POZNAWCZE – bodziec ze środowiska oddziaływuje na organizm w takim sensie, że powoduje zmiany zachodzące na poziomie uczuć, zainteresowań, postaw, wartości, spostrzeżeń, które wywołują zmiany w jego zachowaniu, a zmienione zachowanie przyjmuje się za wskaźnik, że nastąpiło uczenie się; obserwowane zdarzenia bodźcowe powodują obserwowane reakcje; można w tym systemie stosować indywidualizację; im lepiej znamy ucznia tym lepiej jest dobrać bodziec na określoną reakcje.

WERTHEIMER – UCZENIE SIĘ CAŁOŚCIOWE
„Całość to więcej niż suma jej części.”  Wyrażał pogląd, że rozkładanie całego doznania moralnego na części niszczy jego całościowy charakter. Twierdził, że badanie wyizolowanych części, jednostek zachowania nie jest równoznaczne z badaniem całości danego doświadczenia czy doznania. Jego podejście do uczenia się zyskało miano „psychologii postaci”, a później „poznawczej teorii Pola”, co odnosiło się do współdziałania wielu sił na zachowanie jednostki w każdym momencie.  

KOHLER – UCZENIE SIĘ PRZEZ WGLĄD
Rozwiązanie problemu nie następuje w wyniku warunkowania ani licznych prób i błędów, lecz w wyniku przeorganizowania uprzednich doświadczeń w nowe struktury myślowe. Rozwiązywanie problemów następuje przez uzyskanie wglądu polegającego na zrozumieniu, do którego dochodzi się stopniowo przez próby i błędy lub nagle, jakby w jednym błysku olśnienia. Wgląd to nagłe zrozumienie (olśnienie) na czym polega problem – tzw. efekt „aha!”. Rzeczą charakterystyczną dla rozwiązań osiągniętych przez wgląd jest ich trwałość, tzn. przy powtórzeniu sytuacji problemowej rozwiązanie osiągane jest od razu. W podobnej sytuacji problemowej wgląd pojawia się szybciej niż wystąpił w sytuacji pierwotnej. Wyuczona zostaje tak jakby tendencja do rozwiązania zadania w nowych sytuacjach.
Eksperyment z szympansem Sułtanem, który siedział w klatce a nad klatką siedział banan. Szympans miał do dyspozycji kij w klatce i dwa inne kije, które mógł przyciągnąć kijem z klatki. Kij jednak był zbyt krótki by nim przyciągnąć banana. Sułtan przyciągnął inny kij, szczepił je razem i strącił banana. Gdy powtórnie znalazł się w podobnej sytuacji od razu wykonał zadanie bez błędnych prób. Właściwe rozwiązanie osiągnięte więc zostało nagle a nie drogą eliminacji błędnych prób. Początkowe próby, w których zwierzę wykorzystywało dotychczasowe umiejętności jako nieefektywne, zostały zastąpione przez wgląd w sytuację problemową, który daje natychmiastowe rozwiązanie. 

BURNER – UCZENIE SIĘ JAKO ODKRYWANIE
Twierdził on, że metody odkrywania, które kładą nacisk na strukturę materiału, a nie na konkretne szczegóły, prowadzą zwykle do uczenia się tego materiału ze zrozumieniem, a nie mechanicznie. Był przekonany, że materiał wyuczony w ten sposób będzie się odznaczać wysokim stopniem użyteczności, że jego zapamiętywanie będzie bardziej prawdopodobne, i że pozwoli on uczniowi na łatwe przechodzenie od elementarnego zapoznania się z pewnym tematem do studiowania go na poziomie bardziej zaawansowanym w późniejszych stadiach programu. Wyższy stopień użyteczności wiedzy – zrozumienie struktury materiału (wzajemnych powiązań), a nie konkretnych szczegółów.

TOLMAN – UCZENIE SIĘ JAKO ZACHOWANIE CELOWE
Jego zdaniem nasze zachowanie nie jest tylko reakcja na bodźce, jest ona także funkcją naszych przekonań, postaw, uczuć i celów.
Zmienne poznawcze – myślenie, odczuwanie, wartościowanie – uważano je za abstrakcje i ściśle definiowano.
Zmienne pośredniczące – głód, pragnienie, pożądanie – to ogniwo łączące koneksjonistyczną i poznawczą interpretację uczenia się, definiowano je w kategoriach operacyjnych.
Behawioryzm całościowy to połączenie zachowania celowego (poznawczego) z obserwowalnymi, mierzalnymi bodźcami i reakcjami (behawioryzm).

BEHAWIORYZM – teoria na temat zachowania organizmu bez odwoływania się do tego, co może zachodzić w umyśle tego organizmu.

KOGNITYWIZM – wyrażał przekonanie, że ważna rolę w kształtowaniu ludzkiego zachowania odgrywają złożone procesy umysłowe.

TOMASZEWSKI – SYTUACJA ZADANIOWA, SYTUACJA PROBLEMOWA
Teoria prof. Tadeusza Tomaszewskiego to teoria tłumacząca współczesne zachowanie się człowieka.
Zachowanie reaktywne – związek bodźca z reakcją, zachowanie jest determinowane przez bodziec.
Zachowanie celowe – moja świadomość kieruje moim zachowaniem, wiem dlaczego coś robie.
Zaspokajanie potrzeb jest odpowiedzią na braki. Aby utrzymać człowieka w zdrowiu psychicznym to wszystko musi być w równowadze. Człowiek boryka się z zadaniami, a ich poziom rośnie wraz z nim. Jeśli wynik nie zaspokoi stawianego zadania to będziemy sfrustrowani. Im więcej skumulujemy frustracji tym bardziej będziemy niezadowoleni z siebie i trudniej będzie nam rozwiązywać nasze zadania.

Formuła Z – W
Z – zadanie; stan, który pojawia się wtedy, gdy chcemy zaspokoić potrzebę; potrzeba bierze się z braku, ale brak nie zawsze warunkuje potrzebę; zadanie wyznacza kierunek naszego działania; satysfakcja odróżnia nas od zwierząt; zadanie ma nas doprowadzić do oczekiwanego wyniku.
W – wynik czynności, sytuacja końcowa.

Schemat czynności, zachowania się celowego Sw – cz – W
Sw – sytuacja wyjściowa; zespół czynników, które określają szanse wykonania zadania.
Cz – czynność; umiejętność określania braku potrzeby, zadania oraz umiejętności zaplanowania rozwiązania problemu; dojście do wyniku.
Czynność to świadome i celowe działanie. 
Czynność ruchowa to świadome działanie do osiągnięcia ruch, świadome i ukierunkowane na cel.

Schemat błędów (wynik mija się z celem)  Sw - - - - - -- - C
                                                                   \       /           /
                                                                     \    Bcz      /  Bw
                                                                      \     /       /
                                                                           W 

Błąd wyniku – nieprawidłowo postawiony cel, wynika ze złego interpretowania sytuacji wyjściowej (kula śnieżna - kumulacja). Błąd wyniku powstaje przez nierealność celu (zła ocena sytuacji wyjściowej) lub przez błąd czynności
Błąd czynności – różnica między czynnością, która prowadzi do realizacji celu a czynnością zrealizowaną (niekonsekwencja).

SYTUACJA CZŁOWIEKA – jest to układ jego wzajemnych stosunków z innymi elementami jego środowiska w określonym momencie czasu.

SYTUACJA ZADANIOWA
Jeśli w określonej sytuacji człowiek wytwarza sobie cel do osiągnięcia i program do wykonania, to możemy powiedzieć, że stawia sobie zadanie, a sytuację, która ma ulec zmianie zgodnie z zadaniem, możemy nazywać sytuacją zadaniową.
Zachowania się celowe, których punktem wyjścia jest określona sytuacja i które zmierzają do osiągnięcia określonej innej sytuacji nazywamy czynnościami (np. czynność jedzenia prowadzi od sytuacji głodu do sytuacji sytości). Czynność, która ma doprowadzić do zamierzonego celu nazywa się programem. Jeśli człowiek, świadomie przewidując sytuację, wytwarza sobie cel do osiągnięcia i program do wykonania, to mówimy, że stawia sobie zadanie. Zadanie, które zamierza wykonać uczący się powinno mieć dla niego pewną wartość, a realizacja nie powinna przekraczać możliwości ucznia. Sytuacja, która ma ulec zmianie zgodnie z zadaniem nazywamy sytuacją zadaniową.

SYTUACJA PROBLEMOWA

PROBLEM – jest rodzajem zadania, którego podmiot nie może rozwiązać za pomocą posiadanych wiadomości, umiejętności i nawyków.

FAZY ROZWIĄZYWANIA PROBLEMÓW:

 - DOSTRZEGANIE PROBLEMU – w tej fazie podmiot dostrzega problem, czyli odkrywa go ; uświadamia sobie, że zasób posiadanej przez niego wiedzy nie wystarcza do osiągnięcia planowanych celów.

- ANALIZA SYTUACJI PROBLEMOWEJ – w tej fazie człowiek analizuje informacje zawarte w sytuacji problemowej oraz strukturę celu, który ma osiągnąć. Bada jakie są rozbieżności i luki między tym, co jest dane, a tym, co jest pożądane.

- WYTWARZANIE POMYSŁÓW ROZWIĄZANIA – w fazie tej, zwanej fazą produktywną, podmiot wytwarza nowe informacje, takie jak hipotezy czy metody. Wszelkie rezultaty myślenia produktywnego SA nazywane pomysłami rozwiązania.

- WERYFIKACJA PROBLEMÓW – celem tej fazy, zwanej również oceną lub kontrola pomysłów, jest sprawdzenie ich wartości. W wyniku weryfikacji człowiek albo przyjmuje pomysł jako rozwiązanie ostateczne, albo go odrzuca.

RODZAJE SYTUACJI PROBLEMOWYCH:

& W ZALEŻNOŚCI OD POZIOMU INFORMACJI, CZYLI DANYCH POCZĄTKOWYCH ZAWARTYCH W SYTUACJI PROBLEMOWEJ:

- PROBLEMY OTWARTE – problemy, w których poziom informacji jest bardzo niski, człowiek nie posiada wszystkich danych o możliwych rozwiązaniach problemu, nie wie on jakie hipotezy i warianty wchodzą w grę. Aby rozwiązać problem należy sformułować różne pomysły rozwiązania, a dopiero później wybrać jeden z nich.

- PROBLEMY ZAMKNIĘTE – problemy, w których dany jest pełny zbiór możliwych rozwiązań; zadnie człowieka polega na wyborze jednego z nich.

& W ZALEŻNOŚCI OD SFORMUŁOWANIA CELU:

- PROBLEMY KONWERGENCYJNE – problemy, w których cel jednocześnie określa końcowy wynik, co powoduje, że problemy te maja tylko jedno poprawne rozwiązanie.

- PROBLEMY DYWERGENCYJNE – problemy, w których cel dopuszcza wiele poprawnych rozwiązań.



ĆWICZENIE 4

UCZENIE SIĘ MOTORYCZNE – ruchy proste -  określa się jako zamierzone i niezamierzone zdobywanie i utrwalanie określonych umiejętności ruchowych droga powtarzania. To proces zbierania indywidualnych doświadczeń (informacji), którego wynikiem są względnie trwałe zmiany motorycznego zachowania.

SYSTEMATYKA RUCHÓW CZŁOWIEKA WG GILEWICZA:

RUCHY ELEMENTARNE – są to ruchy wykonywane w jednym stawie, często na zasadzie odruchów. Wyróżniamy wśród nich: zginanie, prostowanie, przywodzenie, odwodzenie, nawracanie, odwracanie, przodozgięcie, tyłozgięcie (uda i ramienia). Z umiejętnościami wykonywania ruchów elementarnych (prostych) przychodzimy na świat, a częściowo są one rezultatem prostego uczenia się na zasadzie bodziec – reakcja (S - R).

AKTY RUCHOWE – bardziej złożone ruchy – jest to zbiór połączonych ruchów elementarnych. Człowiek uczy się aktów ruchowych na zasadzie bodziec – reakcja. Akty ruchowe mogą coś wyrażać (np. w tańcu), mogą też być zbiorem prostych ruchów (np. bezsensowny gest – zginanie kg w st. Łokciowym wraz ze zginaniem i prostowaniem ręki). Do aktów ruchowych zaliczamy: uderzenia, pchnięcia, przysiady, zamachy, kopnięcia, itd. 

* Ruchy elementarne i akty ruchowe są ruchami mimowolnymi. Związane są z nasza naturą i biologiczną cechą naszej ruchliwości. Akty ruchowe od ruchów elementarnych różnią się ilościowo (są ilościowo bogatsze).

CZYNNOŚCI RUCHOWE -  to zbiór aktów ruchowych, różniący się od aktów ruchowych jakościowo. Nie SA to mimowolne ruchy, lecz ruchy ukierunkowane na realizację zadania. Poprzedza je zastanowienie nad celem, a także nad czynnością (droga do celu), którą trzeba wykonać aby osiągnąć cel. To każde zadanie motoryczne ukierunkowane na cel. Czynności ruchowe to: * czynności sportowe – czynności niezbędne do uprawiania sportu, np. rzut oszczepem, pchnięcie kulą; * czynności ukierunkowane na zabawę – np. taniec, gra w kręgle; * czynności ukierunkowane na zdrowie – np. jazda rekreacyjna na nartach.

FENOMEN KULTUROWY CZYNNOŚCI RUCHOWYCH (GROSSING)
Grossing twierdzi, że czynności ruchowe człowieka, w tym czynności sportowe, są wyrazem określonej kultury. To przede wszystkim fenomen kulturowy, a nie biologiczny. Czynności ruchowe to przejaw kulturowy, czyli świata sztucznego, który stworzył i tworzy sobie człowiek. Przejawia się w ruchach dowolnych oraz jest rezultatem decyzji, co jest zgodne z jego wolą. Nie musimy nauczać ruchów elementarnych i aktów ruchowych, bo te rozwijają się i doskonalą w naturalnych warunkach otoczenia. Ruch jest atrybutem ożywionej materii. Natomiast niezbędne jest nauczanie czynności ruchowych (sportowych), zachowań celowych i świadomych. Są one efektem doświadczeń człowieka i jego przemyśleń ukierunkowanych na realizacje zadań psychomotorycznych (połączenie psychiki z motoryką człowieka w związku ze środowiskiem zewnętrznym). Przekaz czynności, które są zdobyczą kultury widać w działaniach społecznych i w kontaktach z innymi ludźmi – poprzez nauczanie. Np. kultura europejska – rzut dyskiem, kultura dalekiego wschodu – sumo, kung – fu. Jest to rezultat dorobku kulturowego ludzi i żadnej z tej czynności nie da się nauczyć bez pomocy innych. O czynnościach ruchowych mówi się tylko wtedy, gdy wykonuje je człowiek. 

UMIEJĘTNOŚĆ – to czynność wykonywana bardzo ekonomicznie i skutecznie, płynnie i harmonijnie, nie tylko dokładnie w przestrzeni, ale również we właściwym rytmie; czynność ruchowa w miarę doskonalenia staje się umiejętnością; 

NAWYK- czynność dobrze wyćwiczona, czyli umiejętność, której już w czasie praktycznego działania nie musimy poświęcać szczególnej uwagi i wykonujemy ją praktycznie automatycznie. Typowym przykładem jest chód – na początku była to czynność bardzo skomplikowana, która po wielu ćwiczeniach stała się umiejętnością, a obecnie jest zachowaniem nawykowym – dzieje się to bez kontroli naszej świadomości. Nawyki dzielimy na: ruchowe, językowe, myśleniowe, poznawcze.

TEORIE UCZENIA SIĘ MOTORYCZNEGO:

POHLMANN
Pohlmann proces uczenia się i nauczania czynności ruchowych przedstawił w formie spirali. Na każdym obwodzie spirali umieścił te same elementy procesu uczenia się, które na kolejnych obwodach znajdowały się na coraz wyższym poziomie, zbliżając uczącego się do realizacji zadania i osiągnięcia założonego celu.
Uczenie się motoryczne to przede wszystkim planowanie i programowanie umysłowe. Podstawowe znaczenie dla skuteczności uczenia się mają wyobrażenia motoryczne i antycypacja praktycznego działania. Tworzeniu wyobrażeń towarzyszy świadome podjęcie decyzji o wykonaniu czynności oraz samoocena i ocena nauczyciela, różnicy między założonym celem a wynikiem procesu uczenia się. Kontrola wyników stwarza możliwość podjęcia korekty na kolejnym obwodzie spirali w poszczególnych jej elementach.
Proces uczenia się odbywa się etapami, które można ująć jako drogę od „przyswojenia” (przez uwewnętrznienie oraz uzewnętrznienie, czyli interioryzację i eksterioryzację), aż do zróżnicowanego zastosowania. 
Pohlmann wyróżnia w poszczególnych fazach uczenia się następujące funkcje:
- przyswajania informacji i jej selekcji w wyniku dotychczasowych doświadczeń uczącego się
- oceniania i wartościowania przyswajanej czynności ruchowej
- planowania, czyli umysłowego zarysu danej czynności
- programowania, czyli ustalenia szczegółowego algorytmu ruchów dla przyjętego wcześniej umysłowego zarysu danej czynności
- wykonania, czyli realizacji wcześniej zaprogramowanej czynności
- kontrolną, zamykająca krąg spirali, która przekazuje informację zwrotną o dotychczasowych wynikach uczenia się.

* cel – określony jako wartość pożądania, np. umiejętność skoku flopem
* wstępna orientacja (obiekt, środowisko) – daje informacje o skoczni, rodzaju podłoża do odbicia, wysokości poprzeczki, itd.
* odbiór informacji, jej zbieranie i umysłowe przetwarzanie – np. poprzez pokaz instruktora, instrukcję słowna czy poprzez próbę wykonania skoku
* przygotowanie informacji – przez jej analizowanie i integrację z dotychczasowym doświadczeniem ruchowym ucznia
* ocenianie – porównanie i ostateczne określenie czynności, którą pragnie opanować 
* projektowanie – ustalenie z której nogi się odbić i jak kolejno wykonywać ruchy podczas lotu, a jak lądować; wybrać wariant optymalny i ustalić ostateczną formę czynności
* działanie – następuje przekształcenie ideowego, myślowego programu w działanie i dokonywanie konkretnej operacji skoku flopem
* informacja zwrotna – wykonanie skoku daje możliwość informacji zwrotnej uczniowi; możliwość zorientowania się czy to co wykonał bliskie jest założonemu celowi. Dzieje się to dzięki informacji własnej i obcej. Taka wszechstronna informacja o wynikach daje szanse na przejście do kolejnego obwodu uczenia się, lecz już na wyższym poziomie spirali, zbliżając się do celu.

TUTOR – dawniej nauczyciel prywatny, korepetytor; aktualnie - techniczne urządzenie trenujące, zapewniają korektę wykonywanej czynności; może być dostarczana uczniowi w trakcie wykonywania przez niego danej czynności – informacja bieżąca lub niewiele później – informacja szybka.

INTELIGENTNY SYSTEM TUTORINGU – cały proces uczenia się polega na stopniowym eliminowaniu błędów. W takim przypadku potrzebny jest dokładny wzorzec czynności oraz urządzenie, które rejestruje na bieżąco różnice miedzy wykonywaną przez ucznia czynnością a przygotowanym przez biomechaników wzorcem ruchów. Informacja docierająca do uczącego się jest obiektywna, niezależna od poglądów i przekonań nauczyciela, przekazywana przy użyciu odpowiednich urządzeń technicznych. Taki sposób nauczania opiera się również na wykorzystywaniu pamięci krótkotrwałej do zapamiętania bądź redukcji treści nauczania. Istnieje jednak ryzyko, że taki wzorzec nie będzie odpowiadał indywidualnym cechom rozwoju psychofizycznego, dotychczasowym doświadczeniom bądź inteligencji uczącego, zatem nie będzie również zapewniał optymalnej realizacji zadania sportowego.

HOTZ
Ideomotoryka dotyczy tych motorycznych struktur i funkcji, które biorą udział w treningu mentalnym czy ideomotorycznym przez wyobrażenia i/lub słowne uzupełnienia, które przy tym wywołują bioelektryczna aktywność, podobna do tej, która występuje przy czynnościach ruchowych realnych. W zakresie koordynacji ruchów można przez ideomotorykę doskonalić pamięciowy obraz ruchów, a także antycypację działania. Mają więc one znaczenie w procesie uczenia się motoryczno – sportowego. Zjawiska ideomotoryczne stanowią podstawę treningu autogennego. Samo wyobrażenie jakiejś czynności ruchowej wystarczy, aby wywołać nieznaczne próby wykonania wyobrażenia ruchu. Każde swiadome działanie poprzedzone jest bardziej lub mniej uświadomionym wyobrażeniem tego, do czego zmierzamy. 

WYOBRAŻENIA RUCHOWE  A POTENCJAŁ ENERGETYCZNY CZYNNOŚCI RUCHOWYCH
Hot za główne komponenty umiejętności uznaje warstwy: informacyjną i energetyczną. Z jednej więc strony należy uzyskać psychofizyczne podstawy umiejętności, zatem mieć odpowiednią siłę czy wytrzymałość, a także niezbędną odporność na lęk czy chęć podjęcia ryzyka, z drugiej zaś wstępne wyobrażenia tej czynności, której mamy zamiar się nauczyć. Istotą tej koncepcji jest stałe doskonalenie wewnętrznego modelu, wzorca czynności, której się uczymy. Hotz nazywa wyobrażenie motoryczne kluczem sprawnego uczenia się. Sam proces uczenia się następuje z jednej strony przez doskonalenie wyobrażenia danej czynności, czyli procesy poznawcze, a z drugiej przez próby wykonywania czynności, czyli ćwiczenia. Doskonalenie wewnętrznego modelu tej czynności, której się uczymy następuje dzięki czynnikom informacyjnym (wyobrażeniom) i energetycznym (ćwiczeniom).

FUNKCJE WYOBRAŻEŃ RUCHOWYCH:
- PROGRAMUJĄCA – uczeń wyobraża sobie cel i sposób realizacji podjętego działania
- TRENUJACA – intensywne myślenie o czynności zapobiega zbyt szybkiej utracie siły, a także uaktywnia układ krążenia
- REGULIJĄCA – wyraża się w możliwościach kontroli i korekty w czasie wykonania zarówno w praktyce, jak i przez wyobrażenie sobie sposobu wykonania tej czynności.

SCHMIDT
Schmidt analizując podstawy motorycznego uczenia się wyróżnia dwa schematy zachowania – jeden dotyczy uczenia się czynności trwających bardzo krótko, drugi trwających znacznie dłużej. „Bardzo krótko” – w takim czasie, w którym nie umiemy ruchu świadomie kontrolować i korygować. „Znacznie dłużej” – dotyczy to ruchów wykonywanych tak wolno, że jesteśmy w stanie włączyć świadome sterowanie tym ruchem. 

Proces motorycznego uczenia się wg Schmidta to przede wszystkim wybór i rozpoznawanie bodźca, na który reaguje uczący się człowiek w sposób pozwalający mu na sprawne zachowanie ruchowe bądź na opanowanie i uczenie się dotąd nieznanej mu czynności ruchowej. 
Zaletą tej teorii jest przedstawienie w prosty sposób skomplikowanego przebiegu informacji w systemie nerwowym człowieka, służący zmianom jego zachowania. Przebieg ten może zamykać się na poziomie rdzenia kręgowego, systemu mięśniowego bądź może być regulowany przez kontakty z otoczeniem (przez środowisko). W wielu jednak punktach model ten znacznie upraszcza i ogranicza pojęcie uczenia się ludzi. Brak w nim tak istotnych podsystemów jak np. motywacji, stanów emocjonalnych a także uwzględnienia doświadczeń uczącego się, zarówno indywidualnych (uczenia się) jak i gatunku (rezultaty dojrzewania).
Schmidt opierał się na teorii Arendsa – „cloosed loop” – „zamknięte obwody”. Teraz zamkniętej pętli – uczenie się czynności ruchowej przebiega na dwóch poziomach.
I – korygowanie błędnych ruchów, poprzez sprzężenie zwrotne napięć mięśniowych 
II – w wyniku wcześniej zaprogramowanego „ obrazu wyobrażeniowego” powstają w systemie nerwowym „zamknięte obwody”.

TEORIA SCHEMATÓW – czyli próba wyjaśnienia podstaw zachowania się ruchowego oraz uczenia się złożonych czynności ruchowych, a szczególnie ruchów spontanicznych.

UNGERGER
Główne założenia teorii sensomotorycznego uczenia się i nauczania przedstawił po raz pierwszy Ungenger na przykładzie techniki skoku w dal. Podstawowym pojęciem sensomotoryki jest sekwencja sensomotoryczna.

SEKWENCJA SENSOMOTORYCZNA – to elementarna konfiguracja czynności ograniczona dwoma miejscami decyzji, między którymi nie podejmuje się żadnej innej decyzji w strukturze systemu sensomotorycznego. 

Wyodrębnienie elementarnego nośnika informacji (sekwencji sensomotorycznej) z całej czynności ruchowej pozwala uporządkować strukturę czynności. Taka analiza jest punktem wyjścia do podjęcia procedur dydaktycznych. Wyodrębnia się zatem kolejne sekwencje i naucza zapamiętania tych sekwencji oraz kolejności ich występowania. 

SEKWENCJA WĘZŁOWA – to zbiór kilku sekwencji sensomotorycznych połączonych ze sobą w taki sposób, aby nauczyć go jednym znakiem.
 najważniejsze sekwencje w ruchu, które zapewniają jego efektywność i całościowy charakter.

SUPERSEKWENCJA - najważniejsze sekwencje w ruchu, które zapewniają jego efektywność i całościowy charakter.

UCZENIE SIĘ SENSOMOTORYCZNE – WADY:
- sprowadzenie tego procesu do odtwarzania wzorców ruchowych, brak możliwości poznania innych rozwiązań określonego zadania sportowego
- uczeń nie uczy się rozwiązywać zadania sportowego, lecz tylko ruchów czy schematów ruchowych
- brak uwzględnienia sfery emocjonalnej, nastawienia i motywacji ucznia
- nauczyciel jest tylko „nadajnikiem”, a uczeń „odbiornikiem”.

UCZENIE SIĘ SENSOMOTORYCZNE – ZALETY: 
- podkreślenie ważności etapu myślenia i świadomego działania, zwłaszcza na początku uczenia się nowej czynności
- sprawna komunikacja dydaktyczna między nauczycielem a uczniem.

Wydrukuj tę wiadomość

  DYDAKTYKA FIZJOTERAPII - program przedmiotu (zagadnienia)
Napisane przez: Irko - 05-06-2017, 09:28 PM - Forum: Dydaktyka - Brak odpowiedzi

„Co dzień przestrzegam jak młódź cierpi na tem,  że nie ma szkół uczących żyć z ludźmi i światem”. (Adam Mickiewicz)

Ćwiczenie 1.

Temat: Dydaktyka ogólna, dydaktyka fizjoterapii, metodyka fizjoterapii - zakres pojęciowy i formalna strona przedmiotu w AWF we Wrocławiu. 
 
Zagadnienia:

- założenia przedmiotu „Dydaktyka Fizjoterapii” i jego realizacja we wrocławskiej AWF
- warunki zaliczenia przedmiotu - kształcenie a dydaktyka

  • podstawy kształcenia,
  • dydaktyka ogólna, szczegółowa i przedmiotowa,
- znaczenie i wzajemne zależności sfer kształcenia
- dydaktyka: miedzy sztuką a nauką 

Literatura obowiązkowa: 
 
1. Czabański B.(1995) Elementy dydaktyki ogólnej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław.
3. Mietzel G. (2002) Psychologia kształcenia. GWP, Gdańsk.
4. Okoń W.(1998) Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, ŻAK, Warszawa.  
 
Literatura uzupełniająca: 
 
1. Czabański B.,Koszczyc T.(red.)(1995) Dydaktyka wychowania fizycznego. Materiały Konferencyjne, AWF, Wrocław.
2. Galloway Ch.(1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa
3. Grabowski H.(2000) Co koniecznie trzeba wiedzieć o wychowaniu fizycznym. Oficyna Wydawnicza IMPULS, Kraków.
4. Palka S.(1999) Podejście jakościowe w procesie poznania dydaktycznego [W:] Denek K., Bereźnicki F.(red.) Tendencje w dydaktyce współczesnej. WAM, Toruń.
5. Półturzycki J. (1999) Dydaktyka dla nauczycieli. WAM, Toruń.





„Przedmiotem nauki o motoryczności jest nieskończone bogactwo kombinacji ruchowych wykonywanych przez człowieka” (Maciej Demel) 

Ćwiczenie 2.

Temat: Podstawy kształcenia psychomotorycznego: Motoryka człowieka
 
Zagadnienia: 
- def. motoryczności, zdolności motoryczne (energetyczne, informacyjne, hybrydowe)
- zdolności kondycyjne i ich zmiany w ontogenezie wpływające na przebieg  psychomotorycznego kształcenia:
  • siła,
  • wytrzymałość,
  • szybkość: (zdolność do szybkiej reakcji na bodziec, zdolność do szybkich ruchów, zdolność do szybkiej lokomocji),
- koordynacja ruchów:
  • definicje wg Hirtza (równowaga, rytmizacja, orientacja w przestrzeni, różnicowanie napięć mięśniowych, szybkość reakcji),
  • wg Meinela i Schnabla (zdolność sterowania ruchami, zdolność przestawiania i dostosowania do zmiennych warunków otoczenia, zdolność uczenia się motorycznego),
  • poziomy koordynacji ruchowej,
  • koordynacja ruchów jako element szkolnego wychowania fizycznego („inteligencja ruchowa”) 
Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław. 3. Raczek J. i inni (1998) Teoretyczno-empiryczne podstawy kształtowania i diagnozowania koordynacyjnych zdolności motorycznych. AWF, Katowice. 

Literatura uzupełniająca:
 
1. Juras G., Waśkiewicz Z.(1998) Czasowe, przestrzenne oraz dynamiczne aspekty koordynacyjnych zdolności motorycznych. AWF Katowice.
2. Szopa J. i inni (1992) Podstawy antropomotoryki. PWN, Warszawa. 





„Jeśli chcesz się czegoś nauczyć, wykonuj to” (Robert C.Schank) 

Ćwiczenie 3.

Temat: Uczenie się i nauczanie – Proces nauczania bezpośredniego

Zagadnienia:
- uczenie się w ujęciu koneksjonistycznym (behawioryzm) – przegląd teorii
  • uczenie się typu S-R (Pawłow i Watson: warunkowanie klasyczne; Guthrie: utrwalanie łańcucha bodźców i reakcji)
  • uczenie się instrumentalne (Thorndike: prawo efektu, zasady stosowania nagrody i kary; Skinner: warunkowanie instrumentalne, reguły wzmacniania i karania)
- zasady stosowania wzmocnień w nauczaniu bezpośrednim (Ch.Galloway),
- reguły wzmacniania (Ch.Galloway),
- schemat nauczania bezpośredniego,
- syntaksa modelu nauczania bezpośredniego wg Arendsa, 

Literatura obowiązkowa:

1. Arends R.I. (1998) Uczymy się nauczać, WSiP. Warszawa
2. Czabański B. (2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław. 1. Galloway Ch. (1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa. 
 
Literatura uzupełniająca:

1. Anderson J.R.(1998) Uczenie się i pamięć – integracja zagadnień. WSiP, Warszawa.
2. Tomaszewski T. (1998) Główne idee współczesnej psychologii. WA śAK, Warszawa. 





Podstawą tego potężnego ruchu umysłowego jest znajomość tego, co człowiek zauważa, o czym wie, o czym jest przekonany i co sobie ceni. (Tadeusz Tomaszewski) 

Ćwiczenie 4.

Temat: Uczenie się człowieka na poziomie poznawczym

Zagadnienia:
- definicje i ewolucja pojęć: uczenie się i nauczanie, 
-  uczenie się a nauczanie – wzajemne zależności (wg Pearsona),
- dojrzewanie i uczenie się,
- uczenie się w ujęciu poznawczym:
  • Wertheimer: uczenie się całościowe;
  • Köhler: uczenie się przez wgląd;
  • Bruner: uczenie się jako odkrywanie;
  • Tolman: uczenie się jako zachowanie celowe
  • Tomaszewski: sytuacja zadaniowa, sytuacja problemowa 
Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki  sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF Wrocław. 
3. Galloway Ch. (1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa.
4. Pearson A.T.(1998) Nauczyciel. Teoria i praktyka w kształceniu nauczycieli. WSiP,  Warszawa.
5. Tomaszewski T.(red)(1992) Psychologia ogólna. PWN, Warszawa. 

Literatura uzupełniająca:

1. Tomaszewski T. (1998) Główne idee współczesnej psychologii. WA ŻAK, Warszawa. 





„Na umiejętnościach – poznawczych i motorycznych – oparte są procesy uczenia się, a wśród nich to najbardziej skomplikowane: jak się uczyć.” (Richard I. Arends) 

Ćwiczenie 5.

Temat: Uczenie się motoryczne.

Zagadnienia:
- uczenie się motoryczne
  • systematyka ruchów człowieka wg Z.Gilewicza: ruchy elementarne – akty ruchowe – czynności ruchowe,
  • fenomen kulturowy czynności sportowych (S.Grössing)
  • umiejętność – nawyk

- teorie uczenia się motorycznego:
  • Pöhlmann: spirala uczenia się, informacja zwrotna, TUT-ory ,inteligentne systemy tutoringu,
  • A.Hotz: wyobrażenia ruchowe a potencjał energetyczny czynności ruchowych,
  • R.Schmidt: teoria schematów
  • R.Ungerer: uczenie się i nauczanie sensomotoryczne, sekwencja sensomotoryczna, sekwencja węzłowa, super-sekwencja 
Literatura obowiązkowa:

2. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki sportowej. AWF, Wrocław
3. Czabański B. (2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław

Literatura uzupełniająca:

1. Anderson J.R.(1998) Uczenie się i pamięć – integracja zagadnień. WSiP, Warszawa.
2. Czabański B.(red.)(1995) Uczenie się czynności ruchowych i regulacja zachowania, Ogólnopolskie Seminarium na temat ,,Teorii schematów Richarda A. Schmidta”. AWF, Wrocław.
3. Gilewicz Z. (1964) Teoria wychowania fizycznego. WSiP,Warszawa. 





„Aby stać się artystą, wcześniej trzeba opanować rzemiosło” (Richard I. Arends) 

Ćwiczenie 6.

Temat: Uczenie się i nauczanie czynności standardowych (cz.I)

Zagadnienia:

- uczenie się i nauczanie czynności standardowych:
  • pojęcie czynności standardowych (czynności elementarne, standardowe, indywidualne, mistrzowskie, model czynności)
  • nauczanie bezpośrednie a nauczanie czynności standardowych, 
- etapy procesu nauczania czynności standardowych:
  • Etap 1: antycypacji celu (sytuacja zadaniowa),
  • Etap 2: wstępnej orientacji (sytuacje: fizyczna, społeczna i osobista),
  • Etap 3: umysłowego programowania (wyobrażenia motoryczne i ich funkcje, informacja kinestetyczna i jej rola w tworzeniu wyobrażeń ruchowych, polisensoryczne podłoże wyobrażenia czynności ruchowej)
Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław. 

Literatura uzupełniająca:

1. Tomaszewski T. (1998) Główne idee współczesnej psychologii. WA ŻAK, Warszawa.





„Tylko uczeń ma wgląd we własne procesy uczenia się i rozumienia,  a nauczyciel może uzyskać informacje na ich temat jedynie na drodze współpracy z nim” (Gerd Mietzel) 


Ćwiczenie 7.

Temat: Uczenie się i nauczanie czynności standardowych (cz.II)

Zagadnienia:

- Etapy nauczania czynności standardowych (c.d.):
  • Etap 4: praktycznego działania ( metoda kontrastów, metoda ograniczeń, nauczanie rytmiczne, metoda nauczania częściami, metoda nauczania całości, metoda progresywna, rodzaje niepoprawności czynności ruchowej: odchylenie, niedostatek, błąd; zapobieganie (prewencja) i eliminacja błędów w nauczaniu),
  • Etap 5: kontroli i oceny wyników realizacji zadania (przyczyny powstawania błędu czynności i błędu wyniku, pojęcie i istota oceny, cechy i kryteria oceny procesu uczenia się i nauczania, metody oceniania, samoocena, dydaktyczne wykorzystanie wyników kontroli i oceny w pracy nauczyciela i uczniów)

- Nauczanie czynności standardowych jako nauczanie podające (wady i zalety). 

Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki  sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B. (2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław.
3. Galloway Ch. (1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa. 

Literatura uzupełniająca:

1. Arends R.I. (1998) Uczymy się nauczać. WSiP, Warszawa. 2. Mietzel G. (2002) Psychologia kształcenia. GWP, Gdańsk. 3. Niemierko B. (1995) Wyniki kształcenia [W:] Kruszewski K.(red.) Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela. PWN, Warszawa. 4. Półturzycki J. (1999) Dydaktyka dla nauczycieli. WAM, Toruń. 





„Aby nauczyć się czegoś szybko i efektywnie, trzeba to zobaczyć, usłyszeć i poczuć” (Tony Stockwell) 

Ćwiczenie 8.

Temat: Nauczanie jako system komunikacji dydaktycznej.

Zagadnienia:
- system komunikacji dydaktycznej
- rodzaje i formy komunikacji dydaktycznej
- nauczycielskie style komunikowania się z uczniami
- informacja słowna (struktura komunikatu słownego), obrazowa (rodzaje) i kinestetyczna (polisensoryczność) w procesie komunikacji dydaktycznej 

Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław.
3. Zatoń K. (1995) Przekaz słowny na lekcji wychowania fizycznego. Studia i Monografie, t.48. AWF, Wrocław. 

Literatura uzupełniająca:

1. Czabański B.,Koszczyc T.(red.)(       )      2. Fenstermacher G.D.,Soltis J.F.,(2000) Style nauczania. WSiP, Warszawa.      3. Półturzycki J.(1999) Dydaktyka dla nauczycieli. WAM, Toruń 





„Umysł nie jest naczyniem, które naleŜy napełnić, lecz ogniem, który trzeba rozniecić” (Plutarch) 

Ćwiczenie 9.

Temat: Nauczanie i uczenie się problemowe
 
Zagadnienia:
- istota uczenia się i nauczania problemowego,
- funkcje nauczyciela w nauczaniu bezpośrednim, standardów i problemowym,
- schemat uczenia się i nauczania problemowego
- syntaksa uczenia się i nauczania
- części lekcji typu problemowego wg Okonia
- zalety nauczania problemowego 

Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław.
2. Mietzel G.(2002) Psychologia kształcenia. GWP, Gdańsk. 3. Okoń W.(1998) Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, ŻAK, Warszawa.  

Literatura uzupełniająca:

1. Arends R.I. (1998) Uczymy się nauczać, WSiP. Warszawa.
2. Dryden G.,Vos J.(2002) Rewolucja w uczeniu. Wydawnictwo Moderski i S-ka, Poznań.
3. Galloway Ch. (1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa. 





„Wiedza się kumuluje – niewiedza również” (Charles Galloway)

Ćwiczenie 10.

Temat: Nauczanie pojęć występujących w dydaktyce wychowania fizycznego.

Zagadnienia:

- istota pojęć i ich znaczenie dla kształcenia
- kategorie pojęć (pojęcia koniunkcyjne, dysjunkcyjne i stosunkowe lub  konkretne i abstrakcyjne)
- cechy pojęć (istotne i nieistotne, przykłady i nieprzykłady, kontekst społeczny)
- wiedza konceptualna i proceduralna
- od pojęcia do reguły
- postępowanie nauczyciela przy nauczaniu pojęć
  • dobór pojęć
  • definiowanie pojęć
  • analiza pojęć
  • dobór i układ przykładów i nieprzykładów
  • wybór metody nauczania
  • sprawdzenie opanowania pojęć. 
Literatura obowiązkowa:

1. Arends R.I. (1998) Uczymy się nauczać, WSiP. Warszawa.
2. Galloway Ch. (1988) Psychologia uczenia się i nauczania. PWN, Warszawa. 

Literatura uzupełniająca:

1. Bruce J. i inni (1999) Przykłady modeli uczenia się i nauczania, WSiP,  Warszawa.
2. Kruszewski K. (1995) Sztuka nauczania – czynności nauczyciela. PWN,  Warszawa. 





„Im więcej informacji łączysz, tym więcej zapamiętujesz” (Jeannette Vos) 

Ćwiczenie 11.

Temat: Procesy wspomagające uczenie się i nauczanie: transfer i edukacja integracyjna.

Zagadnienia:

- pojęcie transferu i jego zakres
- rodzaje transferu
- transfer bilateralny
- edukacja integracyjna 

Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne, AWF, Wrocław
2. Koszczyc T.(red.)(2000) Transfer w procesie wychowania fizycznego, Materiały Konferencyjne, AWF, Wrocław.
3. Koszczyc T.(red.)(2002) Edukacja integracyjna w procesie wychowania fizycznego. Materiały Konferencyjne, AWF, Wrocław. 

Literatura uzupełniająca:

1. Dryden G.,Vos J.(2000) Rewolucja w uczeniu. Wydawnictwo Moderski i S-ka, Poznań.
2. Galloway Ch.(1988) Psychologia uczenia się i nauczania, t.1, PWN, Warszawa.
3. Mietzel G.(2002) Psychologia kształcenia. GWP, Gdańsk.
4. Włodarski Z.(1989) Psychologia uczenia się. PWN, Warszawa. 



 

„Nie wolno zgadzać się na pełzanie, gdy czujemy potrzebę latania” (Hellen Keller)

Ćwiczenie 12.

Temat: Cechy indywidualne ucznia ułatwiające i utrudniające proces uczenia się – nauczania.

Zagadnienia:

A

- pamięć a uczenie się
- inteligencja i jej rola w procesie uczenia się
- nastawienia, motywacje i aspiracje w procesie uczenia się

B

- pojęcie sytuacji trudnej w uczeniu się i nauczaniu
- rodzaje (kategorie) sytuacji trudnej
- lęk i strach w wychowaniu fizycznym 
 
Literatura obowiązkowa:
 
1. Czabański B. (1998) Wybrane zagadnienia uczenia się i nauczania techniki sportowej. AWF, Wrocław.
2. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław
3. Koszczyc T. (red.)(1997) Uczenie się i nauczanie w sytuacjach trudnych, Materiały konferencyjne. AWF, Wrocław 

Literatura uzupełniająca:

1. Anderson R.(1998) Uczenie się i pamięć – integracja zagadnień . WSiP, Warszawa.
2. Dryden G., Vos J.(2000) Rewolucja w uczeniu. Wydawnictwo Moderski i S-ka, Poznań.
3. Karolczak-Biernacka B.(1986) Studia nad zachowaniem się sportowca w sytuacji trudnej. WSiP, Warszawa.
4. Fontana D.(1998) Psychologia dla nauczycieli. Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.
5. Mietzel G.(2002) Psychologia kształcenia. GWP, Gdańsk.
6. Tyszkowa M.(1986) Zachowanie się dzieci szkolnych w sytuacjach trudnych. PWN, Warszawa.
7.  Włodarski Z.(1989) Psychologia uczenia się. PWN, Warszawa.





„A jakoż uczyć mają nie umiejąc sami” (Jan Kochanowski) 

Ćwiczenie 13.

Temat: Fizjoterapeuta – Nauczyciel

Zagadnienia:
- cele edukacyjne a przedmiotowe (ogólne, pośrednie i operacyjne,)
- taksonomia celów kształcenia:
  • sfera poznawcza (Bloom),
  • sfera emocjonalna (Krathwohl),
  • sfera psychomotoryczna (Harrow),
- osobowość fizjoterapeuty,
- efektywność fizjoterapeuty,
- postawy i style działania fizjoterapeuty,
- dydaktyczna i wychowawcza funkcja fizjoterapeuty,
- ideał fizjoterapeuty („model” czy „profil” ?),
- wiedza ogólna fizjoterapeuty, a wiedza kierunkowa,
- wiedza o pacjencie, o przedmiocie działania i o metodach działania – podstawą sprawności zawodowej fizjoterapeuty 


Literatura obowiązkowa:

1. Czabański B.(2000) Kształcenie psychomotoryczne. AWF, Wrocław.
2. Konarzewski K.(red.)(1995) Sztuka nauczania. Szkoła. PWN, Warszawa.
3. Kruszewski K.(red.)(1995) Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela. PWN, Warszawa.

Literatura uzupełniająca:

1. Arends R.(1998) Uczymy się nauczać, WSiP, Warszawa.
2. Fontana D.(1998) Psychologia dla nauczycieli. Wydawnictwo Zysk i S-ka, Poznań.

Wydrukuj tę wiadomość

  Diagnostyka funkcjonalna – wykłady dr Anna Skrzek
Napisane przez: Dani - 05-03-2017, 11:37 AM - Forum: Diagnostyka funkcjonalna - Brak odpowiedzi

Badania pacjenta dla potrzeb fizjoterapii

Zadania przeprowadzanych badań:

umożliwienie wczesnej i pełnej diagnozy
ułatwienie ustalenia programu rehabilitacji chorej osoby oraz dobór ćwiczeń i innych środków na poszczególnych jej etapach
ułatwienie wnoszenia do programu rehabilitacji zmian zależnych od zmieniającego się stanu chorego
ułatwienie oceny wyników rehabilitacji

Badania kliniczne:

badanie podmiotowe (wywiad)
badanie przedmiotowe
badania dodatkowe (funkcjonalne, czynnościowe)

Wywiad:

wiek, płeć, zawód, przebyte urazy i choroby, obecne choroby
przebyte choroby i objawy w zakresie innych narządów, dotychczasowe leczenie
dolegliwości bólowe
rodzina chorego

Badanie przedmiotowe (z punktu widzenia biomechanicznego):

statyczne (ogólne, miejscowe)
dynamiczne (ogólne, miejscowe)

Statyczne badania ogólne:

Ocena budowy ciała: 

Typologia Kretschmera:

typ asteniczny
typ atletyczny
typ pykniczny

Typologia Sheldona:

endomorficzny
mezomorficzny
ektomorficzny

Otyłość – nadmierne gromadzenie tłuszczu w ustroju.

Powszechnie stosowanym sposobem określania stopnia nadwagi jest wyznaczenie wskaźnika masy ciała (BMI – Body Mass Index) tzw. wskaźnik Quateleta (?)

Wartości BMI (WHO 1995)

normalny BMI 18,5-24,9
nadwaga BMI 25 – 29,9
otyłość Istopnia 30-34,9
otyłoś II stopnia 35 – 39,9
otyłość III stopnia powyżej 40

W anatomicznej klasyfikacji otyłości wyróżniamy antropometryczny typ otyłości określany na podstawie wskaźnika WHR (wyznaczany on jest ze stosunku talii do bioder).

otyłość gynoidalna (pośladkowo-udowa) WHR <0,8 (K), WHR <1,0 (M)
otyłość wisceralna (brzuszna)

BMI
WHR

pomiar grubości fałdów skórno-tłuszczowych
pomiar składu ciała metodą np.bioimpadanacji
badanie w płaszczyźnie czołowej/strzałkowej

Statyczne badanie ogólne (cd.)

Ocena budowy ciała w płaszczyźnie strzałkowej: 

Typy postawy (typologia Wolańskiego, modyfikacja Zeyland Malawka)

typ kifotyczny (K)
typ lordotyczny(L)
typ równoważny ®


Skoliozy – zmiany anatomopatologiczne  w 3 płaszczyznach

początkowo pierwotne przodowygięcie (lordoskolioza)
potem przekształca się w tyłowygięcie (kifoskolioza)


Podział skolioz wg Cobba

I – 0-30º
II – 31-60º
III – 61 - 90º
IV powyżej 90º
skolioza pierwotnie piersiowa (SPP)
skolioza pierwotnie piersiowo-lędźwiowa

RTG!!!

System komputerowej analizy postawy ciała techniką masy projekcyjnej (metoda fotogrametryczna), zjawisko Moire’a.

Cele tego badania:
ocena
pomiar
dokumentacja
obiektywizacja
przesiew

Przebieg badania: zaznaczenie punktów orientacyjnych na ciele pacjenta)

Statyczne badanie miejscowe:

koślawość/szpotawość kolan
ustawienie stopy i jej wysklepienie (stopa końska/szpotawa, piętowa, koślawa)
pomiary liniowe, orientacyjne, długości względne/bezwzględne, obwody

Dynamiczne badanie ogólne:

Badanie chodu: 

Parametry chodu:

szybkość chodu (droga w jednostce czasu 1,5 – 2,0 m/s)
długość kroku – długość między tymi samymi punktami anatomicznymi stóp
długość kroczenia
miarowość
szerokość kroku – odległość między stopami

Cechy chodu: 

cykliczność naprzemiennostronnych ruchów kkg i kkd 
symetria jw
fazowość
rytmiczność(odpowiedni stosunek czasu trwania poszczególnych faz)

Metody badania chodu:

starsze: obserwacja(determinanty chodu), cyklografia, metoda kinematograficzna, pomiar nacisku stóp na podłoże – chodniki tensometryczne
obecne: automatyczna analiza chodu w ujęciu trójpłaszczyznowym np. Viacom lub BTS), rejestracja ruchów ciała (kątowe ustawienia), reakcje podłoża (pomiar nacisku stóp na podłoże), badanie EMG(analiza czynności mm podczas chodu)

Dynamiczne badania miejscowe:

badanie zakresów ruchomości
ocena orientacyjna
czynna i bierna ruchomość

Pomiary siły mm w warunkach statycznych (test Lovetta)
Pomiary dynamometryczne: siła maksymalna, czas uzyskania siły maksymalnej, czas utrzymania siły maksymalnej
Pomiar siły mm w warunkach dynamicznych (Biodex)


Diagnostyka funkcjonalna dla potrzeb fizjoterapii:

 - sposób podejścia do wyników rutynowych badań np.różnica w długoścciach względnych i bezwzględnych
 - rola agonistów w przykurczu przywiedzeniowym st.biodrowego )przywodziciele czy mm gęsiej stopki?)
 - ograniczenie wyprostu stawu skokowo-goleniowego(gastrocnemius czy soleus?)

Próby i testy określające stan czynnościowy czy stopień dysfunkcji

Skala oceny bólu:

 - słowne od 0 do 5 (odpowiednie cechy natężenia bólu, np.słaby, silny, nie do wytrzymania)
 - numeryczne (ciąg liczb 0-10, gdzie 0=brak bólu, 10=ból nie do wytrzymania)
 - wzrokowo-analogowe (wskazuje  miejsce na odcinku 10 cm mające w wobrażeniu przedstawić natężenie bólu)

Ocena kliniczna – badanie ogólne czynnościowe

 - technika badania narządu ruchu (badanie ruchu w stawach, pomiary dł kkg i kkd, metody oceny siły mm, ocena chodu-cechy chodu patologicznego, ocena bólu, ocena ubytków sprawności fizycznej)
badanie  kliniczne układu krążenia. Badanie i ocena przepływu krwi żylnej (Doppler), fotopletyzmografia. Badanie wydolnościowe układu krążenia (EKG wysiłkowe)
 - testy wysiłkowe
 - bezpieczne zakresy intensywności podczas wykonywania wysiłków fizycznych
 - sprawność mięśnia sercowego podczas wykonywania wysiłków fizycznych o różnej intensywności

  • badanie fizykalne
  • ocena sprawności układu obwodowego
  • ocena wydolności układu krążenia
3. Badanie układu oddechowego podczas wysiłku, badanie wykonuje się za pomocą prób wysiłkowych z użyciem ergometru rowerowego lub bieżni ruchomej

równowaga kwasowo-zasadowa
spirometria, aparat Flowscreen

4. Ocena układu nerwowego – elektrodiagnostyka EMG. Wykrycie niedowładów. Badanie elektrycznej pobudliwości mięśnia pozwala zróżnicować poziomy uszkodzenia mięśni. Miernik skuteczności usprawniania. Do nauki rozluźniania „biofeedback”

5. Badanie układu równowagi  - posturograf

6. Badanie psychofizjologiczne – pomiar czasu reakcji z użyciem testów: reakcja antycypacji, prosta i złożona, wyboru

7. Badania dodatkowe:
  • laboratoryjne
  • radiologiczne
  • przeglądowe
  • kontrastowe (np angiografia)
  • warstwowe(tomograficzne)
  • densytometryczne
  • rezonans magnetyczny
  • badanie ultrasonograficzne
8.  Badania funkcjonalne – realne możliwości ruchowe pacjenta

Ocena wydolności fizycznej (testy):
  • analityczne (gibkość, zwinność, skoczność itp.)
  • syntetyczne (kompleksowa czynność): skale oceniające stan funkcjonalny, skale oceniające jakość życia
Ocena wydolności fizycznej:
  • tolerancji wysiłkowej np.badanie wydolności tlenowej lub beztlenowej

STAN FUNKCJONALNY PACJENTÓW

TESTY  FUNKCJONALNE

Standardowe metody badania, które ułatwiają ocenę zaburzeń funkcjonalnych narządu ruchu.
Wzbogacenie badań rutynowych o próby i testy funkcjonalne pomocne w:
  • precyzowaniu rozpoznania
  • określenie stanu czynnościowego
  • określenie stopnia dysfunkcji
  • prognozowaniu rehabilitacji 
  • ocenie wyników rehabilitacji
Przyczyny dolegliwości bólowych kręgosłupa:

1. dolegliwości bez cech ucisku korzeniowego zwane rzekomokorzeniowymi:
  • przyczyny mięśniowe(przykurcz mięśniowy, wzmożone napięcie)
  • przyczyny stawowe (tzw.zablokowanie czynnościowe stawu)
  • przyczyny więzadłowe (wzmożone napięcie)
  • podrażnienie ww.krzyżowo-lędźwiowych
2. dolegliwości będące skutkiem ucisku korzeniowego zwane korzeniowymi spowodowane przyczynami morfologicznymi

DIAGNOSTYKA FUNKCJONALNA (dla potrzeb fizjoterapii)

Sposób podejścia do wyników rutynowych badań np.:

1. Różnica w długościach bezwzględnych i względnych 
2. Rola agonistów (przywodziciele czy mm.gęsiej stopki ?) w przykurczu przywiedzeniowym stawu biodrowego
3.Ograniczenie wyprostu stawu skokowo-goleniowego (gastrocnemius czy soleus) 

Próby i testy określające stan czynnościowy czy stopień dysfunkcji (na ćwiczeniach)

KONFLIKTY KORZENIOWE

- skomplikowane badanie

Dodatni objaw Lasegue’a:

ból przy unoszeniu prostej w kolanie kd – to podrażnienie korzonków zmierzających do nerwu kulszowego (20° ciężki, 50° znaczny, 70° być może inna przyczyna);
dla zróżnicowania test Bragarda lub izometryczne z oporem prostowanie stawu biodrowego

Bolesne punkty uciskowe:
  • wzdłuż przebiegu n.kulszowego
  • ból głęboki
Objawy reflektoryczne:
  • zgrubienie fałdu skórnego
  • drżenia mm

Gra ślizgu stawowego:

Efekty leczenia manualnego:
  • prawidłowa
  • brak (czasem pogorszenie)
  • zablokowana
  • korzystne

Objaw szczytowy - ból promieniujący do kończyny górnej w następstwie stenozy otworu międzykręgowego

Prowokacyjny test bólowy „slump test” – test napięciowy dla opony twardej
Podrażnienie lub zaburzenie przesuwalności opony twardej: pozytywny objaw Lhermitte’a świadczy o ”małych uszkodzeniach rdzeniowych”

Zespół cieśni nadgarstka – neuropatia uciskowa kg – przyczyna jest zaburzenie miedzy objętościa nerwu pośrodkowego a pojemnością kanału nadgarstka. 

Skutki:
  • niedokrwienie nerwu
  • obrzęki i wtórny ucisk
  • zbliznowacenie wewnatrznerwowe
  • dysfunkcja nerwu

Badania:
- elektromiograficzne sa standardową metodą
- test Tinnela
- Phalena
- odwrócony test Phalena
- manualny test uciskowy Durcana
- test prowokacyjny

Objaw Derbolowskiego - jest wyrazem funkcjonalnego skręcenia miednicy – „rzekoma” nierówność kkd w trakcie przejścia do siadu prostego

Objaw Trendelenburga i Duchenna - Opadanie miednicy w jednonożnym staniu po stronie nogi wolnej na skutek utraty podparcia dźwigni lub jej niezrównoważenia

Testy prowokacyjne dla stawów krzyżowo-biodrowych
„Kompresyjny” i „dystrakcyjny”: przeciążenie stawów krzyżowo-biodrowych oraz więzadeł

Test Patricka - ograniczenie odwodzenia wraz z reakcją bólową – koksalgia lub sakralgia

Uszkodzenie więzadła krzyżowego przedniego ACL 
Uszkodzenie więzadła krzyżowego tylnego PCL

Objaw szufladkowy przedni i tylny - bierne przesunięcie zgiętego podudzia względem uda :
  • przedni (więzadło krzyżowe przednie)
  • tylny (więzadło krzyżowe tylne)

Test łąkotkowy wg Böhlera

Reakcja bólowa –konflikt łąkotkowy
Reakcja bólowa – entezopatia

Test ścienny - ograniczenie ruchomości w obrębie stawów ramienno – barkowych

Objaw – mechanizm Puttiego
Kompensacja niedomogi antygrawitacyjnej mięśni kończyn dolnych

INNE PRZYKŁADOWE OBJAWY I TESTY

Test Schobera (zakres zginania kręgosłupa lędźwiowego : pomiędzy L5 i 10 cm powyżej)

Test Thomasa (przykurczu zgięciowego stawu biodrowego: zgięcie zdrowego powoduje zgięcie chorego)

Test dysplazji Ortolaniego (przeskakiwania w biodrze w trakcie odwodzenia zgiętego stawu)

Podstawowe problemy masażu:
  • jakie części masować
  • w jakim celu
  • uzasadnienie celowości masażu

Wywiad:

Poszukiwanie przyczyny dolegliwości
objawy podmiotowe – co boli

zmiany w funkcjonowaniu narządów wewnętrznych
zaburzenia w trofice

przebyte w przeszłości zdarzenia mogące doprowadzać   do zaburzenia rozkładu napięcia tkanek.

Ocena wzrokowa:

zmiany w barwie i budowie skóry

Ocena palpacyjna:

czy węzły chłonne są powiększone – stan zapalny
ocena reaktywności układu nerwowego – intensywność masażu

Ustalenie na podstawie zgromadzonych informacji:
  • jakie narządy układu ruchu wykazują zwiększone napięcie i jaka między nimi jest zależność strukturalna 
  • na ile układ naczyniowy i obwodowy układ nerwowy jest zaangażowany w występujących zmianach
  • przyczyny dolegliwości
  • łańcuch przyczynowo – skutkowego
TESTY  FUNKCJONALNE - TESTY JAKOŚCI  ŻYCIA

Pewne aspekty zdrowia nie dadzą się ująć parametrami fizjologicznymi czy biochemicznymi. Chodzi tu m.in. o zdolność do normalnego funkcjonowania w domu, w rodzinie, w pracy, w społeczeństwie bycie wolnym od bólu, innych dolegliwości fizycznych i psychicznych oraz od problemów natury socjalnej i finansowej związanych z chorobą i jej leczeniem.

Czasami wnioski wyciągane na podstawie obserwacji różnych aspektów stanu zdrowia nie pokrywają się, a nawet są ze sobą sprzeczne. Przykładem niech będzie przedłużenie życia dzięki chemioterapii związane ze znacznym zwiększeniem dolegliwości (nudności, wymioty, biegunka, utrata włosów itd.). 

Wyodrębnienie tych subiektywnych aspektów zdrowia fizycznego i psychicznego (w przeciwieństwie do koncentrowania się na biochemicznych i fizjologicznych aspektach choroby) doprowadziło do powstania terminu "jakość życia" (quality of life - QoL). 

Ponieważ jakość życia zależy od wielu czynników (także takich jak sytuacja finansowa, satysfakcja z pracy, życie rodzinne itd.), pracujących w służbie zdrowia interesuje głównie jakość życia związana ze zdrowiem (health related quality of life - HRQL). 

„Jakość życia”

„Jakość życia” pojawiła się w medycynie pod koniec lat czterdziestych
Wells (1989) podaje prostą definicję jakości życia. Jest to przede wszystkim subiektywna percepcja dobrego samopoczucia, satysfakcja z życia i codziennego funkcjonowania.
Aktualna definicja wg WHO traktuje „jakość życia” jako postrzeganie przez człowieka jego pozycji życiowej w kontekście kultury i systemu wartości otaczających go w relacji do jego celów, oczekiwań i standardów. (Quality of Life 1992)

Jakość życia - WHO

„To osobiste, indywidualne postrzeganie własnej pozycji w życiu, w odniesieniu do systemu wartości przyjętych przez człowieka, jego otoczenie kulturowe, stawianych sobie celów, posiadanych wzorców zachowania, oczekiwań, obaw a także stopnia zależności od innych, relacji społecznych oraz cech środowiska” 

Jakość życia – Bowling (zdrowie)

„Możliwy do osiągnięcia najbardziej korzystny poziom zdolności fizycznych, psychicznych 
i intelektualnych”
 Zależy również od pełnionej roli 
w społeczeństwie i funkcjonowaniu w jego strukturach, postrzegania własnego stanu zdrowia, satysfakcji z życia oraz ogólnego dobrego samopoczucia.

Jakość życia

Dwa komponenty: 
  • warunki obiektywne
  • warunki subiektywne

Schipper

Trzy sfery funkcji człowieka chorego:
  • psychika
  • ciało
  • zachowanie
Wyznacznikiem jakości życia są kryteria odczuć fizycznych, estetycznych, duchowych, społecznych i ekonomicznych

Kwestionariusze oceniające jakość życia

3 typy narzędzi badawczych:
  • ogólne
  • globalne
  • specyficzne – dot.konkretnej jednostki chorobowej by zawęzić globalny pogląd na jakość życia
Ankieta jakości życia WHO QOL 100 (Quality of life 100)

Jest to narzędzie ogólne i globalne. Możliwe uzyskanie profilu jakości życia w zakresie 6 dziedzin, 24 podskal w obrębie tych dziedzin oraz globalnej jakości życia  i percepcji ogólnego stanu zdrowia na podstawie pytań ogólnych

Dziedziny:
  • fizyczna 
  • psychologiczna
  • poziomu niezależności
  • relacje społeczne
  • środowisko
  • duchowość (religia), przekonania osobiste
Podskale (24)
  • ból i dyskomfort
  • energia i zmęczenie
  • sen i wypoczynek
  • pozytywne uczucia
  • myślenie, uczenie się
  • pamięć i koncentracja
  • samoocena
  • wygląd zewnętrzny
  • negatywne emocje
  • mobilność
  • czynności życia codziennego
  • zależność od leczenia i leków
  • zdolność do pracy/uczenia się
  • relacje społeczne
  • wsparcie społeczne
  • aktywność seksualna
  • bezpieczeństwo fizyczne
  • środowisko
  • finanse
  • opieka zdrowotna i społeczna
  • transport
  • duchowość
Skala SF-36 - krótki kwestionariusz oceniający ogólny stan zdrowia, 8 elementów, 36 pytań

Całkowite zdrowie fizyczne(physical component summary PCS):
  • funkcjonowanie fizyczne
  • ograniczenia z powodu zdrowia fizycznego
  • odczuwanie bólu
  • ogólne poczucie zdrowia
  • witalność
  • funkcjonowanie socjalne
  • funkcjonowanie emocjonalne
  • zdrowie psychiczne
Im większa wartość punktowa tym większa jakość życia

Ocena pacjenta wg skali Barthel – niepełnosprawność

Spożywanie posiłków:

0 - nie jest w stanie samodzielnie jeść
5 - potrzebuje pomocy w krojeniu, smarowaniu masłem itp lub wymaga zmodyfikowanej diety
10 - samodzielny, niezależny

Przemieszczanie się (z łóżka na krzesło i z powrotem)

0-nie jest w stanie, nie zachowuje równowagi przy siedzeniu
5 – większa pomoc fizyczna (jedna lub dwie osoby)
10 – mniejsza pomoc (słowna lub fizyczna)
15 – samodzielny

Utrzymanie higieny osobistej:

Korzystanie z WC
Mycie, kąpiel całego ciała
Poruszanie się po powierzchniach płaskich
Wchodzenie, schodzenie po schodach
Ubieranie/rozbieranie
Kontrolowanie stolca
Kontrolowanie moczu

86 – 100 stan „lekki” pacjenta
21-85 „średnio ciężki”
0-20 „bardzo ciężki”

SKALE OCENIAJĄCE STAN FUNKCJONALNY

Skala punktowa Lysholma
ocena zaburzeń stawu kolanowego
Utykanie
Pomoc przy chodzeniu
Zanik mięśni uda
Chód, bieg, skoki:
niestabilność
ból
obrzęk
obrót na jednej nodze
Chodzenie po schodach
Kucanie

Skala punktowa Lysholma:

bardzo dobra 100-91 pkt.
dobra 90-77 pkt.
dostateczna 76-64 pkt.
niedostateczna 63-0 pkt.

Test funkcjonalny Lazansky’ego do oceny dysfunkcji stawu biodrowego 

Bierze pod uwagę 16 parametrów w 3 kategoriach klinicznych:
ból
wydolność czynnościowa – funkcja
ruchomość stawu biodrowego

Daje całościowe, liczbowe określenie stanu pacjenta

STANDARDOWA SKALA OCENY SAMODZIELNOŚCI  FIM – PO URAZIE RDZENIA KRĘGOWEGO : 1986 rok

Poziomy - punkty

Całkowita zależność:

Konieczne wyręczanie (brak udziału pacjenta)
Wymaga dużej pomocy (udział pacjenta 25%)

Ograniczona samodzielność:

Wymaga znacznej pomocy (udział pacjenta 50%)
Wymaga minimalnej pomocy (udział pacjenta 75%)
Wykonuje czynność pod nadzorem opiekuna

Samodzielność:

Samodzielnie wykonuje czynność przy pomocy sprzętu
Samodzielnie wykonuje czynność szybko i bezpiecznie

Indeks chodzenia po Urazie Rdzenia Kręgowego 2000 rok
WISCI – Walking Index for Spinal Cord Injury
Poziom Pomoce Ortezy  Asysta

0 pacjent nie jest w stanie stanąć ani chodzić mimo pomocy
Chodzi w poręczach, z szynami i z pomocą dwóch osób na odcinku mniejszym niż 10 m
Chodzi w poręczach, z szynami i z pomocą dwóch osób na odcinku 10 m
Chodzi w poręczach, z szynami i z pomocą jednej osoby na odcinku 10m
Chodzi w poręczach, bez szyn i z pomocą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi w poręczach, z szynami i bez pomocy osób drugich na odcinku 10 m
Chodzi o balkoniku, z szynami i z pomocą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą dwóch kul, z szynami i asystą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi o balkoniku, bez szyn i z asystą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi o balkoniku, z szynami i bez asysty na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą jednej kuli/laski z szynami i asystą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą dwóch kul, bez szyn i z asystą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą dwóch kul, z szynami i bez asysty na odcinku 10 m
Chodzi o balkoniku, bez szyn i bez asysty na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą jednej laski / kuli, bez szyn i z asystą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą jednej laski / kuli, bez szyn i bez asysty na odcinku 10 m
Chodzi z pomocą dwóch kul, bez szyn i bez asysty   na odcinku 10 m
Chodzi bez laski/ kuli, bez szyn, z pomocą jednej osoby na odcinku 10 m
Chodzi bez laski / kuli, z szyną / szynami, bez pomocy osoby drugiej, na odcinku 10 m
Chodzi z jedną laską / kulą, bez szyny / szyn, bez pomocy, na odcinku 10 m
Chodzi bez wszelkich pomocy rehabilitacyjnych i ortopedycznych, bez asysty, na odcinku 10 m


SKALA QUEBECK - do oceny zaburzeń funkcji w zespołach bólowych kręgosłupa lędźwiowego

1. Wstawanie z łóżka
2. Sen
3. Obracanie w łóżku
4. Jazda samochodem
5. Wstawanie (przez 20-30 minut)
6. Siad na krześle przez kilka godzin 
7. Wejście po schodach (na piętro)
8. Spacer na dystansie 300-400 m
9. Spacer na dystansie kilku kilometrów
10. Sięganie do wysoko zawieszonej półki
11. Rzut piłką
12. Bieg na dystansie 100 m
13. Wyjmowanie żywności z lodówki
14. Ścielenie łóżka
15. Wkładanie skarpetek
16. Schylanie się nad umywalką
17. Przesuwanie krzesła
18. Otwieranie lub zamykanie drzwi
19. Niesienie dwóch toreb z zakupami
20. Dźwiganie i niesienie ciężkiej walizki

Każda z powyższych czynności oceniana jest w sześciopunktowej skali:

0 – wykonywana czynność w ogóle nie sprawia trudności
1 – wykonywana czynność sprawia minimalne trudności
2 – wykonywana czynność sprawia pewne trudności
3 – czynność dosyć trudna do wykonania
4 – wykonanie czynności bardzo trudne
5 – niemożność wykonania czynności z powodu bólu i/lub dysfunkcji

INNE KWESTIONARIUSZE

Kwestionariusz niesprawności Roland-Morrisa (24 pytania)

Hanowerski kwestionariusz aktywności dnia codziennego (12 pytań)

KWESTIONARIUSZE (SKALE) OCENIAJĄCE JAKOŚĆ ŻYCIA
Polska wersja Indeksu Jakości Życia
Ferrans i Powers

Przykładowe pytania dotyczące sprawności fizycznej:
Wykres Euro-Qol – pozwala subiektywnie określić (procentowo) stan zdrowia badanego
Poruszanie się
Samoobsługa
Codzienne czynności
Ból / dyskomfort
Niepokój/ depresja
Używki
Sposób spędzania obecnie wolnego czasu
Uprawianie sportu w młodości
Aktywnośc fizyczna obecnie
Kontakty z ludźmi
Komunikacja ocena opieki społecznej

Kwestionariusz oceny czynności życia codziennego (ADL –Activities of Daily Living)

Czynności w łóżku
Higiena osobista
Ubieranie
Spożywanie posiłków
Lokomocja
Inne czynności

Pięciopunktowa skala:

0 – nie wykonuje czynności
1 – potrzebuje pomocy przy wykonywanej czynności
2 – wymaga nadzoru podczas wykonywania danej czynności
3 - Wymaga specjalnego sprzętu
4 – Ocenianą czynność wykonuje poprawnie

Więzadła krzyżowe 

Częściej uszkodzone ACL 90%
Czasem uszkodzone łąkotki i więzadła poboczne

Przyczyny:

ACL - przesunięcie goleni do przodu przy zgiętyn kolanie + rotacja wewnętrzna
PCL – uraz od przodu

Objawy:

Uczucie niepewności, niestabilność przy obciążaniu
Ból czasami
Gdy oba uszkodzone niestabilność przednio-tylna + ograniczenie wydolności chodu
Dodatni test szufladowy przedni ACL, tylny PCL 

Leczenie:

1. Zachowawcze

2. Operacyjne
  • zabiegi otwarte
  • zabiegi artroskopowe
Leczenie operacyjne ACL:
  • Szew pierwotny
  • Szew pierwotny + wzmocnienie tkanką autogenną
  • Przeszczepy autogenne lub allogenne
  • Mocowanie (kotwiczki, śruby interferencyjne, Resofix - wchłanialne piny)
  • Leczenie operacyjne ACL
  • Rekonstrukcje pierwotne i późne
    więzadło właściwe rzepkiścięgna mięśni półścięgnistego i smukłegościęgno mięśnia czworogłowego udaprzeszczepy biologiczne ze zwłok dawcyprotezy więzadłowe (np. poliester)
Przeszczepy wolne lub półwolne
Uwagi po rekonstrukcji ACL


Rehabilitacja przedoperacyjna:
  • rozmowa z chorym o zasadności leczenia operacyjnego
  • różnych możliwościach technicznych rekonstrukcji ACL
  • konieczności przestrzegania zaleceń pooperacyjnych
  • konieczności systematycznego usprawniania wg ustalonych zasad
Istotne informacje dodatkowe przy usprawnianiu:
  • jak najkrótsze unieruchomienie
  • czasami konieczne ograniczenie początkowo ruchu stawu kolanowego w zakresie 0° - 30 ° prostowania
  • antagonistą ACL jest m.czworogłowy, agonistami m.zginacze kolana i mm.”gęsiej stopki, odwrotnie przy PCL
  • konieczne jest unikanie przeciążeń wszczepionych struktur 
  • konieczne ćw. propriocepcji
Rehabilitacja pooperacyjna po rekonstrukcji ACL ( wg prof.T.Trzaski) 

I doba: maksymalnie zmniejszyć ból
II doba: ćwiczenia bierne, CPM, chłodzenie kolana
I tydzień: ćwiczenia bierne, wyprost z przeprostem, bierne zgięcie do 60°, chodzenie o kulach
II tydzień: ćwiczenia bierne cd, CPM, zgięcie do 100°, elektrostymulacja
III tydzień: pełna aktywność bierna, ruch od 0° - 120°, ćw. propriocepcji
IV tydzień: pełna aktywność bierna, pływanie, rower, ćw. równoważne
VI tydzień: jw. + pełny zakres ruchu
VII tydzień: początek aktywności sportowej (bieganie po prostej, bez przyspieszeń, hamowania i biegania po łuku)
III miesiąc: pełna aktywność zawodowa, poza ciężką pracą fizyczną
IV miesiąc: zwiększanie aktywności sportowej (stabilizator)
VIII - XII miesiąc: sport wyczynowy

POWRÓT DO PEŁNEJ SPRAWNOŚCI: NIE PRZED 6 MIESIĄCEM
POWRÓT DO SPORTU WYCZYNOWEGO:
PO REKONSTRUKCJI OTWARTEJ - NIE PRZED 12 MIESIĄCEM
PO REKONSTRUKCJI ARTROSKOPOWEJ - NIE PRZED 8 MIESIĄCEM

Program wczesnej rehabilitacji po rekonstrukcji ACL
    1 tydzień:
  • chłodzenie stawu
  • CPM w zakresie 0° - 30° w pierwszym dniu postępowania (ryc)
  • ćwiczenia kokontrakcji (ryc)
  • priorytetem jest uzyskanie jednakowego wyprostu w obu kończynach:
    dążenie do pełnego obciążania kończyny operowanejmobilizacja rzepki
  • ćwiczenia czynne z oporem mięśni pośladkowych (ryc)
  • rozciąganie mięśni goleniowo-kulszowych i mm. łydki (ryc)
  • ćwiczenia bierne zgięcia w stawie kolanowym (ryc)
  • nauka chodu
    2 tydzień:
  • kontynuacja ćwiczeń z pierwszego okresu
  • ćwiczenia wyprostu w stawie kolanowym w zamkniętym łańcuchu kinematycznym (ryc)
  • ćwiczenia wyprostu i zgięcia w stawie kolanowym w zamkniętym łańcuchu kinematycznym (ryc)
  • marsz tyłem (ryc)
  • mini przysiady obunóż (ryc)
  • wspinanie na palcach obunóż
  • ćwiczenia propriocepcji (np. stanie na jednej nodze)
  • trening chodu
    3 - 4 tydzień
  • jazda na rowerze stacjonarnym
  • trening oporowy na suwnicy jednonóż (ryc)
  • mini przysiady jednonóż 
  • nauka wchodzenia po schodach ( na platformach 5, 10 i 18 cm ) (ryc)
  • nauka schodzenia po schodach ( na platformach 5, 10 i 18 cm ) (ryc)
  • ćwiczenia w zamkniętym łańcuchu kinematycznym mięśni tylnej grupy uda (ryc)
    włączyć platformę równoważną, miękkie podkłady do ćwiczeń proprioceptywnychwykonywać ćwiczenia przed lustrem (sprzężenie zwrotne)
Niestabilność stawu kolanowego

I stopnia
II stopnia
III stopnia

Proste
Złożone

Powikłania:
  • zanik mięśnia czworogłowego
  • przykurcze
  • nawroty niestabilności
  • zwyrodnienia
Testowanie niestabilności kolana
Test szuflady przedniej i Lachmana
Test odwiedzenia i niestabilność przyśrodkowa
Test przywiedzenia i niestabilność boczna

USZKODZENIE  ŚCIĘGNA  ACHILLESA

Przyczyny:
  • sumowanie się mikrouszkodzeń
  • proces zwyrodnienia i degeneracji
  • spadek unaczynienia w 4 dekadzie życia
  • zaburzenia mechanizmów ochronnych proprioceptorów
  • „okazyjny sport” – u ludzi mało aktywnych
  • przy sile od 3 do 9 kN
  • uszkodzenia ścięgna Achillesa
Objawy:
  • obrzęk
  • krwiak
  • ból przy dotyku
Testy Thomasa

sprawdza się objaw Hoffy, zaburzenia chodu, wspięcia na palcach przydatna ultrasonografia

Leczenie uszkodzenia ścięgna Achillesa

Zachowawcze (przy częściowym uszkodzeniu ścięgna): 
  • unieruchomienie kończyny
  • farmakoterapia
  • fizjoterapia
Operacyjne (przy całkowitym uszkodzeniu ścięgna):
  • unieruchomienie kończyny
  • fizjoterapia

Cele fizjoterapii
  • Likwidować następstwa wczesnego okresu po operacji
  • Zapobiegać tworzeniu się zrostów
Po zdjęciu unieruchomienia przywrócić
  • zakresy ruchu w stawie
  • odczuwanie i stabilizację stawu i całej kończyny w przestrzeni (kinestezję)
  • czucie głębokie (propriocepcję)
  • siłę i stabilizację czynnościową mięśni
  • pracę mięśni koncentryczno-ekscentryczną
  • ruchy polimeryczne
  • stopniowo aktywność rekreacyjno-sportową pacjenta
Unieruchomienie
Uwagi do planowania fizjoterapii
Podstawowe gojenie 6-8 tygodni
Potem ostrożnie usprawnianie i but z obcasem
Ćwiczenie 6-8 powtórzeń w serii, potem do 10 powtórzeń
20-25% napięcia lub oporu, stopniowo zwiększamy o 5-10%
Kontrolować objaw zmęczenia
Kontrolować próg bólu

Etapy fizjoterapii

I wczesny pooperacyjny - do 14 dni po operacji
II etap od 3 – 6 tygodni (II warianty)
II do 6 tygodni po operacji - osiągnięcie zrostu
III do 12 tygodni po operacji - przywracanie funkcji
IV do 16 tygodni po operacji - stopniowy powrót do aktywności rekreacyjnej
V do 24 tygodni po operacji - powrót do treningu sportowego

I etap: 2 – 14 dni

1. Krioterapia (żel chłodzący,lub Cryo-Cuff, od 6 doby krioterapia miejscowa)
Odciążenie kończyny w opatrunku gipsowym udowym, elewacja podudzia

2. Ćwiczenia:

a/ Ćwiczenia izometryczne kończyny operowanej wykonywane na zmianę synergistycznie w unieruchomieniu 2 serie (6-8 powtórzeń) dla każdej grupy mm.napięcie 4 sek, przerwy 6-7 sek. 25% napięcia max. kończyny zdrowej 
b/ ćwiczenia czynne stopy nieoperowanej
c/ ćwiczenia czynne kończyny nieoperowanej
d/ ćwiczenia czynne i z oporem kończyn górnych i obręczy barkowej
 
I etap: 2 – 14 dni

3. Nauka chodu o kulach
4. Pole magnetyczne od 8 doby , czas 20-25, natężenie 10-15 Gs, częstotliwość 10-15 Hz
5. Promieniowanie laserowe od 8 doby 2-3 J/cm˛, potem 12-15 J/cm˛
6. Kontrola lekarska- 14 doba – zdjęcie szwów

II etap: od 3 - 6 tygodni Wariant I (gips podudziowy, okienko nad ścięgnem)

Kontynuacja dotychczasowego usprawniania
Mobilizacja blizny pooperacyjnej (ryc.) i wybrane techniki masażu limfatycznego
Ćwiczenia
a/ propriocepcja (ryc.) 2-3 serii, 6-8 powtórzeń, stopniowo zwiększane
b/ ćw. izometryczne ze stopniowym oporem mięśni (ryc.)

4. Nauka chodu z dwiema kulami z częściowym obciążaniem operowanej kończyny w unieruchomieniu, od 4 tyg. (początkowo 20% obciążenia), następnie zwiększane o 5-10%
5. Ćwiczenia na ergometrze rowerowym od 5 tygodnia (początkowo ostrożnie bez obciążania k. operowanej. Duża ostrożność jeśli uraz dotyczy miejsca przejścia ścięgna w mięsień.

II etap: od 3 - 6 tygodni Wariant II  (bez gipsu, but z wkładkami stabilizującymi zgięcie podeszwowe stopy)

Kontynuacja postępowania jak w wariancie I
Ćwiczenia:
a/ bierne na szynie CPM (ryc.) od 20 do 30° zgięcia podeszwowego. Kolejno co 5° dochodzimy w 6 tyg. do 0° zgięcia podeszwowego i wprowadzamy bierne ruchy pronacji i supinacji
b/ propriocepcja (ryc.) od 4 tyg. w łańcuchu zamkniętym (20-25% nacisku, następnie o 5-10% zwiększamy), w zgięciu podeszwowym
3. Elektrostymulacja (m.trójgłowy łydki) (ryc.)

4. Mobilizacja blizny pooperacyjnej, masaż częściowy m. trójgłowego łydki
5. Ćwiczenia:
a/ czynne wspomagane i czynne mięśni podudzia w płaszczyźnie strzałkowej. 6 tyg. po operacji
b/ zmniejszające przykurcze mm. podudzia (trójgłowy łydki, kulszowo-goleniowe). Ostrożnie, ale ważny element
6. Masaż wirowy od 4 tyg. 3 x tygodniowo, po 15 minut
7. Zgodnie z zaleceniem lekarza – pończocha uciskowa na stopę i podudzie

III etap: od 7 - 12 tygodni

Bez unieruchomienia, wkładka pod piętę ( 1 cm)
Ćwiczenia:
a/ bierne, w odciążeniu, zwiększany zakres pronacji i supinacji
b/ czynne (zgięcie grzbietowe i podeszwowe, pronacja i supinacja) (ryc.)
c/ stymulujące czucie głębokie: z kontrolą siły (N) reakcji podłoża, dobierane indywidualnie , 
- ćw. równoważne na materacach, matach, batucie z asekuracją
d/ czynne ze stopniowym oporem (ryc.)

e/ czynne ze stopniowym oporem (ryc.), w różnych pozycjach, 2 serie 6-8 powt., potem po 10 powt. Opór 20-30% max. Zwiększamy po 10%

f/ na ergometrze
g/ zapobiegające przykurczom m. trójgłowego łydki. Ostrożnie
h/ przygotowanie do chodu – ćw. równoważne. Nacisk na platformę tensometryczną z kontrolowanym obciążeniem 1,1 potem 1,2 do 1,3 masy ciała. Nauka koordynacji, symetrii chodu.
3.Mobilizacja blizny poop.
4. Nauka chodu 9-10 tyd.
    Mata, materac, bieżnia 
    ruchoma, twarde podłoże, 
    bez obuwia (ryc.)

IV etap: 13 - 16 tygodni

Kontynuacja programu fizjoterapii
Ćwiczenia:
a/ na ergometrze rowerowym
b/ nacisku na podłoże od 1,3 do 1,4 i 1,5 masy ciała
c/ czynne z oporem dla różnych grup mięśniowych w łańcuchu otwartym i zamkniętym (ryc.)
d/ propriocepcja z wykorzystaniem niestabilnego podłoża, po 3 tyg. przysiady i wspięcia na palce z asekuracją, z kontrolą wzroku i bez kontroli
3. Pomiar momentów sił mięśniowych – indywidualny dobór obciążeń, zaczynamy od 35-40% wartości maksymalnego momentu siły mięśniowej. Potem zwiększamy  do 50, 60,70% aż do wyrównania różnic pomiędzy obu kończynami.
4. Przywracanie biegu od truchtu do wolnego biegu. Warunki: zgoda lekarza, pełne zakresy ruchu, siła mięśni kończyny operowanej 70% w stosunku do kończyny zdrowej. Siła reakcji podłoża składowej pionowej na platformie wynosi minimum 2,5 razy masa ciała.
5. Ćwiczenia przygotowujące do sportu rekreacyjnego lub pracy. 

V etap: 17 - 24 tygodni

1. Ćwiczenia specyficzne dla uprawianej dyscypliny sportowej lub pracy zawodowej. Np. bieg z piłką, kozłowanie w szybkim biegu, zmiana kierunku biegu (ryc.)
2. Pomiary i ustalenie ćwiczeń mięśni podudzia w warunkach izokinetycznych (prędkości 180, potem 120, 90, 60°/s). Dobór obciążeń taki jak poprzednio
3. Ćwiczenia ukierunkowane na skoczność, poprawę biegu.
4. Badanie lekarskie. Ocena kliniczna
5. Testy:
a/ wspięcia na palcach
b/ biegu na bieżni ruchomej
6. Pomiary:
a/ ruchomości, obwodów
b/ sił reakcji podłoża (N) podczas skoków obunóż i jednonóż
c/ moment sił (Nm) badanych mięśni w warunkach statyki i izokinetyki
d/ czasu biegu z max prędkością i zmianami kierunków
e/ kinematyki ruchu
f/ oceny propriocepcji
7. Ostateczna decyzja lekarza o dopuszczeniu do sportu.

PROGRAMOWANIE REHABILITACJI

Diagnoza
Prognoza

Cele, zadania i zasady fizjoterapii

1 – potrzeba rehabilitacji 
Uraz, choroba prowadząca do niepełnosprawności
Lub zagrożenie niepełnosprawności (zasada wczesności, powszechności)

Diagnoza 
Prognoza
Programowanie
Powinno uwzględniać etapy rehabilitacji, z zachowaniem jej ciągłości

Etapy związane są z określeniem:

Celów zadań i sposobów ich realizacji długoterminowych - trudne
Celów zadań i sposobów ich realizacji etapowych - krótkoterminowych

Planowanie krótkoterminowe

1. Aktualny etap usprawniania – doraźne potrzeby pacjenta (konkretne zabiegi fizykalne, ćwiczenia i inne niezbędne środki)
2. Planowanie krótkoterminowe jest dwuaspektowe:
3. Aspekt kliniczny
4. Aspekt funkcjonalny
5. Aspekt kliniczny planowania krótkoterm.
6. Okres ostry i przewlekły
7. Okres zaostrzenia i remisji                     (w schorzeniach przewlekłych)
8. Okres przed- i pooperacyjny
9. Okres unieruchomienia i po zakończeniu unieruchomienia

Podziały bazujące na dynamice zmian klinicznych

Aspekt funkcjonalny planowania krótkoterm.
  • Dotyczy już zaistniałych lub przewidywanych deficytów oraz możliwości ich likwidowania bądź łagodzenia
  • Bazuje na wnikliwej analizie aktualnego stanu pacjenta – etapowość postępowania, przechodzenie na wyższe etapy usprawniania (np. potrzeba zwiększenia zakresu ruchomości stawu czy siły mięśniowej, zlikwidowania bólu, operacyjne usunięcie przeszkody, wyhamowanie patologicznej synergii mięśniowej, etapy nauki chodu, usprawnianie dzieci zgodnie z zasadą rozwojową)
  • Kreowanie programu optymalnego

Najpierw program minimum

Tworzenie programów alternatywnych
Uwzględniać rehabilitację kompleksową
Fizjoterapia już jest kompleksowa (kinezyterapia, fizykoterapia, masaż)

Uwzględniać inne formy rehabilitacji np.:
  • Pielęgniarstwo
  • Psychoterapia
  • Zaopatrzenie ortopedyczne
  • Rehabilitację kompleksową tworzyć w zespole rehabilitacyjnym
  • Programowanie wymaga wiedzy i doświadczenia
Włączanie nowych metod – sprawdzonych praktycznie i popartych wynikami badań naukowych

Stosowanie tych metod wymaga:
  • Zrozumienia
  • Opanowanie techniki i doświadczenie
  • Krytyczne spojrzenie na metodę
  • Dialektyczne ujęcie programowania rehabilitacji
  • W procesie rehabilitacji następują różne zmiany, zmieniają się realia.
  • Powinny one być kontrolowane.
Jest to podstawą do weryfikacji i modyfikacji wcześniej przyjętego programu

Praktycznie o zmianie decyduje: jakość wyników, niemożność osiągnięcia celu pośredniego, powodzenie lub niepowodzenie dotychczasowej rehabilitacji.
Błędy programowania: dogmatyczne i schematyczne kontynuowanie rehabilitacji, bez koniecznych modyfikacji

Program rehabilitacji

Regeneracja tkanek - w pierwszej kolejności, podstawa wyleczenia
Kompensacja już od początku – sterować kompensacją od momentu zaistnienia defektu – złagodzi to skutki schorzenia, uniknie się niepożądanych skutków kompensacji samoistnej
Adaptacja - na końcu programu rehabilitacji

Czas trwania rehabilitacji

U osób z niepełnosprawnością przejściową:
  • najpierw postępowanie rehabilitacyjne
  • następnie dla doskonalenia sprawności ogólnej – postępowanie sportowo-rekreacyjne i profilaktyczne
U osób trwale niepełnosprawnych:
  • przy widocznej dynamice postępów usprawniania – kontynuować
  • przy braku postępów „plateau” – wyczerpuje się potencjał rehabilitacyjny – podtrzymuje się poziom sprawności czy wydolności stosując adaptacyjną aktywność ruchową (rekreacja ruchowa, sport niepełnosprawnych)
Programowanie rehabilitacji - pytania

1. Na czym polega dysfunkcja ?
2. Co chcielibyśmy uzyskać (co jest realne)?
3. W jakiej kolejności i w jaki sposób chcielibyśmy osiągnąć zamierzony cel ?
4. Jakie są przeszkody dla osiągnięcia celu doraźnego i dalszego ?
5. Jak pokonywać powyższe przeszkody lub jak je omijać ?
6. Co zrobić gdy osiągnięcie celu jest nierealne
7. Jakie konkretne ćwiczenia i zabiegi fizykalne wykonywać w danym momencie, w jaki sposób i w jakiej kolejności ?

DIAGNOZA: ZŁAMANIE KOŚCI UDOWEJ

przejściowa dysfunkcja odwracalna

CEL OGÓLNY: przywrócenie fizjologicznego chodu
CELE GŁÓWNE: regeneracja uszkodzonych tkanek, przywrócenie prawidłowej funkcji kończyny
CELE  ETAPOWE:

1. Uzyskanie pełnego zrostu kostnego
2. Zapobieganie wtórnym skutkom unieruchomienia
3. Poprawa funkcji mięśni i stawów 
4. Przygotowanie do reedukacji chodu
5. Przywrócenie normalnego chodu
6. Przywrócenie pełnosprawnego chodu

Okres unieruchomienia na zakończenie ocena funkcjonalna

Cel 1: uzyskanie pełnego zrostu kostnego

Przyspieszenie regeneracji
Środki:
  • Odpowiednia dieta
  • Środki farmakologiczne
  • Ćwiczenia ipsilateralne
Cel 2: Zapobieganie wtórnym skutkom unieruchomienie

Zapobieganie przykurczom
Środki: 
  • ćwiczenia izometryczne
  • ćwiczenia ipsilateralne
Zapobieganie zanikom mięśniowym
Środki:
  • Ćwiczenia izometryczne
  • Ćwiczenia ipsi i kontralateralne
  • Ćwwiczenia czynne w wolnych stawach
  • Odpowiednia dieta
Okres po zdjęciu unieruchomienia/ faza odciążania kończyny /

Cel 3: Poprawa funkcji mięśni i stawów

Przywrócenie pełnego zakresu ruchów w stawie kolanowym
Środki:
  • Wyciąg dwuetapowy
  • Ćwiczenia bierne
  • Poizometryczna relaksacja mięśni (PIR)
Przywrócenie siły mięśniowej
Środki:
  • Ćwiczenia w wodzie, czynne w odciążeniu i z oporem
  • Elektrostymulacja mięśni
  • Ćwiczenia z oporem

Profilaktyka osteoporozy inwolucyjnej
Środki:
  • Wczesne częściowe obciążanie kończyny

Cel 4: Przygotowanie do reedukacji chodu

Pionizacja
Środki: 
  • Pionizacja czynna, częściowe obciążanie kończyny

Właściwa nauka chodu (chód z odciążaniem)
Środki:
  • Nauka chodu w poręczach, z balkonikiem i o kulach
  • Ćwiczenia ogólnokondycyjne
Okres po zdjęciu unieruchomienia/ faza obciążania kończyny / 

Cel 5: Przywrócenie normalnego chodu

Poprawa parametrów chodu
Środki:
  • Ćwiczenia Frenkla, PNF
  • Inne ćwiczenia w zależności od potrzeb
Cel 6: Przywrócenie pełnosprawnego chodu

Przywrócenie sprawności chodu, doskonalenie chodu
Środki: 
  • Chód z pełnym obciążeniem kończyny
  • Chodzenie po schodach, pokonywanie przeszkód, chód w terenie
  • Ćwiczenia kondycyjne
  • Gry i zabawy, sport
DIAGNOZA: URAZOWA AMPUTACJA UDA

dysfunkcja stała nieodwracalna

CEL OGÓLNY : opanowanie samodzielnego w protezie chodu
CELE GŁÓWNE: wytworzenie prawidłowego stereotypu chodu w protezie, sprawna lokomocja
CELE  ETAPOWE:

1. Przygotowanie do zaprotezowania
2. Przygotowanie do chodu w protezie
3. Właściwa nauka chodu w protezie
4. Pełne opanowanie sprawnego chodu w protezie
5. Doskonalenie pełnosprawnego chodu w protezie

Okres przed zaprotezowaniem

Cel 1: Przygotowanie do zaprotezowania

Przyspieszenie regeneracji, kształtowanie i hartowanie kikuta
Środki:
  • Bandażowanie kikuta
  • Masaż i szczotkowanie kikuta
  • Ćwiczenia izometryczne i kontralateralne
Cel 2: Przygotowanie do chodu na protezie

Zapobieganie przykurczom
Środki: 
  • Odpowiednie ułożenie
  • Ćwiczenia bierne lub czynne w pełnym zakresie
  • Ćwiczenia kontralateralne
Przygotowanie obręczy barkowej do chodu o kulach
Środki:
  • Ćwiczenia czynne z oporem – dynamiczne


Okres po zaprotezowaniu/ proteza tymczasowa /

Cel 3: Przygotowanie do chodu w protezie

Nauka zakładania i zdejmowania protezy, nauka techniki chodu
Środki:
  • Ćwiczenia w zakładaniu i zdejmowaniu protezy
  • Nauka obciążania, przenoszenia i blokowania protezy
  • Ćwiczenia równoważne
  • Ćwiczenia ogólnokondycyjne
Cel 4: Właściwa nauka chodu na protezie

Właściwa nauka chodu
Środki: 
  • Nauka chodu w poręczach i o kulach
  • Nauka chodu bez pomocy
  • Nauka zmian pozycji (np.siadania, wstawania, kładzenia się i podnoszenia)
  • Nauka bezpiecznego padania i podnoszenia
Okres po zaprotezowaniu/ proteza definitywna /

Cel 5: Pełne opanowanie sprawnego chodu w protezie

Poprawa parametrów chodu
Środki:
  • Poprawa technicznych parametrów protezy
  • Eliminowanie błędów i nieprawidłowości chodu na protezie
  • Poprawa sprawności ogólnej
Cel 6: Doskonalenie pełnosprawnego chodu w protezie

Poprawa sprawności chodu, doskonalenie chodu
Środki: 
  • Chód z pełnym obciążeniem kończyny
  • Chód w różnym tempie, zmiana tempa i kierunku
  • Chodzenie po schodach, pokonywanie przeszkód, chód w terenie
  • Ćwiczenia Kondycyjne
  • Gry i zabawy, sport
DIAGNOZA: URAZOWE USZKODZENIE NERWU STRZAŁKOWEGO

CEL OGÓLNY : przywrócenie fizjologicznego chodu
CELE GŁÓWNE: regeneracja uszkodzonych tkanek, przywrócenie prawidłowej funkcji kończyny 
CELE  ETAPOWE:

1. Wspomaganie reinerwacji
2. Zapobieganie wtórnym skutkom urazu
3. Likwidacja niedowładów i ich skutków
4. Przygotowanie i właściwa reedukacja chodu
5. Przystosowanie do lokomocji w zmienionych warunkach

Okres niedowładów

Cel 1: Wspomaganie reinerwacji

Przyspieszenie regeneracji
Środki:
  • Ciepło
  • Leczenie ułożeniowe (pomoce ortopedyczne)
Poprawa trofiki 
Środki:
  • Masaż klasyczny
  • Elektroterapia
Cel 2: zapobieganie wtórnym skutkom schorzenia

Zapobieganie przykurczom
Środki: 
  • Ćwiczenia bierne lub czynne w pełnym zakresie
  • Leczenie ułożeniowe (pozycje funkcjonalne)
Zapobieganie zanikom mięśni
Środki:
  • Selektywne elektrostymulacje mięśni
  • Ćwiczenia czynne w stawach wolnych
  • Ćwiczenia ipsi i kontralateralne 
Okres cofania się niedowładów

Cel 3: likwidacja niedowładów i ich skutków

Przywrócenie pełnego zakresu ruchów w stawach stopy
Środki:
  • Ćwiczenia Bierne

Przywrócenie siły i właściwej czynności mięśni
Środki:
  • Selektywne elektrostymulacje mięśni
  • Ćwwiczenia czynne, ipsi i kontralateralne
  • Ćwiczenia czynne 
  • Metody reedukacji mięśni  
Cel 4: Przygotowanie i właściwa reedukacja chodu
Przygotowanie do chodu
Środki: 
  • Środki z poprzedniej grupy
  • Nauka właściwego obciążania i przenoszenia kończyny
Właściwa reedukacja chodu
Środki:
  • Chód z zaopatrzeniem ortopedycznym
  • Reedukacja chodu
  • Ćwiczenia eliminujące błędy i poprawiające sprawność chodu
  • Doskonalenie chodu (różne warunki terenowe, ćw. kondycyjne) 
Okres niedowładów trwałych

Cel 5: Przystosowanie do lokomocji w zmienionych warunkach
Poprawa parametrów chodu
Środki:
  • Chód w odpowiednim zaopatrzeniu ortopedycznym (np.but ortopedyczny ze sprężyną, wkładka pronująca, obrócony obcas Thomasa)
  • Doskonalenie chodu
REUMATOIDALNE  ZAPALENIE  STAWÓW (zmiany w stawach kolanowych)

Fizjoterapia po operacjach chrząstki stawu kolanowego

Warunki:
1. Skierowanie od lekarza prowadzącego
2. Program fizjoterapii zaplanować indywidualnie dla każdego pacjenta, po uzgodnieniu z lekarzem
3. Zapoznać pacjenta z przebiegiem postępowania
4. Potrzebna jest zgoda na leczenie

Program fizjoterapii (4 etapy) - uwzględniający
  • Czas potrzebny do gojenia tkanek
  • Odciążenie kończyny w składowej pionowej podczas I etapu – odciążenie zależne od techniki operacyjnej, stopnia, miejsca i wielkości powierzchni ubytku
  • Warunki biomechaniczne miejsca uszkodzenia chrząstki w stawie
  • Doświadczenie zespołu medycznego
  • Obiektywne metody kontroli obciążeń. Odpowiedni rozkład sił ma wpływ na adaptację chrząstki do obciążeń stawu
  • Osobnicze cechy pacjenta, jego motywację, dyscyplinę i systematyczność, wykonywany zawód
  • Cel jaki pacjent przed sobą i zespołem medycznym
I etap – odciążenia kończyny operowanej 1- 5 dni
  • Krioterapia
  • Ruchy bierne na CPM
  • Ćwiczenia izometryczne
  • Mobilizacja stawu rzepkowo-udowego
  • Chodzenie o 2 kulach
  • odciążenia kończyny operowanej od 6 dnia dodatkowo
Elektrostymulacja

2 tydzień po operacji pomiar sił reakcji podłoża kończyn dolnych (N) w składowej pionowej (Y) na platformie. Pozycja – stanie swobodne obunóż. Obciążanie kończyny operowanej bezbólowe. Potem jednonóż na zdrowej

Etap II – stopniowego obciążania kończyny

Na podstawie sił reakcji podłoża (N) składowej pionowej (Y) stania na kończynie zdrowej (pełne obciążenie)

W kolejnych 4-5 tygodniach dochodząc do pełnego obciążania
kończyny ćwiczenia stymulujące czucie głębokie w zamkniętym łańcuchu kinematycznym, ćwiczenia stymulujące czucie głębokie na niestabilnym podłożu

Ćwiczenia nacisku kończyny operowanej powyżej wartości masy ciała o 15 do 30%
Nauka chodu bez kul

Etap III – pełnego obciążania kończyny i przywracania funkcji – 3 razy tygodniowo

Ćwiczenia na ergometrze rowerowym:

3-4 dni bez obciążania 45-60 obr/min
potem moc 30W, 50-60 obr/min
początek 2 tyg. 50 W, 60 obr/min
koniec 2 tyg. zwiększanie obciążeń: 5 min. 50 W, 60 obr/min ; co 2-3 minuty   moc >o 10 W  dochodząc do 80 W. Następnie znowu zwiększano  o 10-15 W

Etap III – pełnego obciążania kończyny i przywracania funkcji

Ćwiczenia izometryczne ze stopniowym oporem
Marsz na bieżniach ruchomych (propriocepcja dynamiczna)

Etap III – pełnego obciążania kończyny i przywracania funkcji

Ćwiczenia zwiększające obciążenie w składowej pionowej kończyny, stopniowo powyżej wartości masy ciała na platformie

Uzyskiwano wartości do 2 x masy ciała

Zwiększano obciążenie co 3-4 dni, średnio o 15-20%

Etap III – pełnego obciążania kończyny i przywracania funkcji
  • Ćwiczenia propriocepcji na miękkim podłożu – materace trampoliny i inne
  • Marsz przy zmiennym kącie nachylenia
  • Ćwiczenia na stepach
  • Samodzielne poruszanie się po schodach. Schodzenie kiedy pacjent obciążał kończyny od 1,7 do 2 x ciężar ciała
  • Ćwiczenia izometryczne z oporem kkd
  • Ćwiczenia czynne z oporem mm, poza okolicą operowaną
  • Ćwiczenia codziennego trybu życia: pracy zawodowej, specyficzne dla sportu
Etap IV – fizjoterapii sportowej 5 miesięcy po operacji
  • Pomiar momentów sił (Nm)
  • po operacjach stawu rzepkowo-udowego przy 15°zgięcia dla prostowników i zginaczy stawu kolanowego
  • po operacji powierzchni nośnej kłykci udowych : dla prostowników 60°, dla zginaczy 30°
  • Trening siły w warunkach statycznych od obciążenia 35% wartości maksymalnych momentów sił (Nm). Po 3-4 tyg. Z aktualnych wartości siły do ćwiczeń stosowano 50% potem 60%. Następnie zwiększano obciążenie.
  • Bieg na bieżni ruchomej, potem na twardym podłożu. Warunki:
siła k. operowanej wynosi 65% k. zdrowej
siła reakcji podłoża w składowej pionowej wynosi minimum 2 x masa ciała

  • Mierzono wartości momentów sił dynamicznych w otwartym łańcuchu kinematycznym. Obciążenia jak w treningu statycznym. W pełnym zakresie ruchu.
  • Ćwiczono skoczność, szybkość, zwinność. Bieg o zmiennym kierunku ruchu
  • Doskonalono ruchy stymulujące czucie głębokie wysokiej skali trudności
  • Dwa x w tyg. rozwijano siłę, wytrzymałość, równowagę i skoczność
  • Jeden x w tyg. rozwijano szybkość, zwinność i orientację
  • 1-2 x w tyg. kąpiele w basenie lub masaż podwodny
  • Efekty fizjoterapii po operacjach chrząstki
  • Powrót do podstawowej aktywności fizycznej po operacji trwa średnio 3 do 4 miesięcy
  • Powrót do treningu sportowego po operacji trwa średnio 6 do 9 miesięcy

Wydrukuj tę wiadomość

  Diagnostyka funkcjonalna - zagadnienia
Napisane przez: Dani - 05-03-2017, 11:05 AM - Forum: Diagnostyka funkcjonalna - Brak odpowiedzi

Zagadnienia z diagnostyki funkcjonalnej z IV roku na kierunku fizjoterapia (I rok mgr)

I zajęcia

Test Patricka (test Fabere) – objaw czwórki
Test Thomasa
Objaw wyprzedzania
Objaw Derbolowsky’ego
Test kolców
Testy sprężynowania
Test uciskowy kości biodrowej
Test trójfazowego przeprostu
Test Gaenslena (drugi objaw Mennella)
Pierwszy objaw Mennella

II zajęcia

Oglądanie
Technika wyszukiwania punktów kostnych
Pomiar liniowy ruchu
Test Krausa-Webera
Testy zdolności do utrzymania postawy Matthiasa
Objaw Otta
Objaw Schobera
Test fałdu skóry Kiblera
Test Soto-Halla
Test perkusyjny
Test O'Donoghue’a
Test dystrakcyjny
Test przemieszczania barku w kierunku dystalnym
Test Valsalvy
Test Spurlinga
Test maksymalnej kompresji otworów międzykręgowych
Kompresyjny test Jacksona
Test kompresyjny otworów międzykręgowych
Test kompresyjny w zgięciu
Test kompresyjny w wyproście
Test sprężynowania (resorowy)
Test opukiwania wyrostków kolczystych
Objaw ze strony mięśnia lędźwiowego
Objaw udowy Lasegue'a (odwrócony objaw Laseque’a)
Test złagodzenia (Nachlasstest) – test biernego zginania goleni wbrew oporowi
Test Bragarda

III zajęcia

Test różnicujący Jandy
Test końca palca
Test Obera
Test wyprostu stawu biodrowego
Objaw Drehmanna
Objaw Trendelenburga – Duchenne’a
Test Ortolaniego – Barlowa
Test Galeazzi - Ellisa
Test Childressa
Objaw chełbotanie i balotowania rzepki
Test stabilności stawu kolanowego w płaszczyźnie czołowej
Test szuflady przedniej i tylnej
Test Lachmana
Test dystrakcyjno-kompresyjny Apleya
Test McMurraya
Test Grifki
Test Strunsky’ego

IV zajęcia

Objaw zapalenia kaletki
Test Dawbarna
Czym jest zespół ciasnoty przestrzeni podbarkowej
Test mięśnia nadgrzebieniowego Jobe'a (test pustej puszki)
Test mięśnia podłopatkowego
Test mięśnia podgrzebieniowego
Test mięśnia obłego
Objaw trębacza wg Walcha
Bolesny łuk (staw ramienny i staw barkowo-obojczykowy)
Test dłoni zwróconej ku górze (palm up test)
Przedni test obronny
Objaw rowka (szufladka dolna)
Test Thomsona (objaw łokcia tenisisty)
Objaw łokcia gracza w golfa (łokieć golfisty)
Test mięśnia nawrotnego obłego
Czym jest zespół kanału de Guyona
Czym jest zespół cieśni nadgarstka
Czym jest zespół rowka (bruzdy) nerwu łokciowego

Wydrukuj tę wiadomość

  Dystorsje FDM
Napisane przez: Fizjoterapeuta - 04-25-2017, 12:17 PM - Forum: FDM (Fascial Distortion Model) - Odpowiedzi (1)

Jak oceniacie pracę metodą FDM? Radzicie sobie w większości przypadków analizując i poddając terapii wszystkie dystorsje, czy sięgacie po inne narzędzia do pracy z pacjentem? Smile

Wydrukuj tę wiadomość

  Techniki Mulligana
Napisane przez: Fizjoterapeuta - 04-25-2017, 12:13 PM - Forum: Terapia manualna wg Briana Mulligana - Brak odpowiedzi

Mam pytanie do fizjoterapeutów pracujących Mulliganem. Podzielcie się proszę, w jakich przypadkach najczęściej przydaje Wam się metoda mobilizacji z ruchem, a kiedy sięgacie po inne metody terapeutyczne?

Wydrukuj tę wiadomość